Житїе и подвизи и ѡтчести
чюдесь сповѣданїе прѣподобнаго ѡтьца нашего Аѳанасїа иже вь Аѳонѣ, бл҃с҃ви
ѡтче
Ꙗже изредыхь моужи
написанꙿнна житїа
Mixed-content miscellany
Сборник със смесено съдържание
Сборник смешанного состава
![Read codicological description [Read codicological description]](resources/images/codicology.svg)
![View XML source [View XML source]](resources/images/xml.svg)
![Use Bulgarian titles [Bulgarian]](resources/images/bg.svg)
![Use English titles [Englist]](resources/images/us.svg)
![Use Russian titles [Russian]](resources/images/ru.svg)
Greece, Mount Athos, St. Pantelejmon Monastery (Rossikon) Library, 22
Contents
Житие на св. Атанасий Атонски
Vita of St. Athanasios of Athos
Житие св. Афанасия Афонского
[ff. 1r–71r] (1)
Житие на св. Григорий, епископ на Велика Армения
Vita of St. Gregory, Bishop of Greater Armenia
Житие св. Григория, епископа Армянского
[ff. 71r–115v] (1)
Житїе с҃тго Григорїа еп҃скпа
велїкыѥ Арменїе, и Рип3имїе и Ганꙗны и инѣхь .л҃ѕ҃. д҃вць страдавших вь Арменїи
Црьствоующоу Дїѡклитїаноу
римлꙗни, тирїдатоу же Армениѥю
Покаяние на Киприян
Cyprian’s penance
Покаяние Киприяна
[ff. 135r–160v] (1)
Покаанїе Киприановѡ, бл҃с҃ви
ѡтч
Елици ѡ Х҃свѣхь таинах
блазните се
Житие на св. Киприян и Юстина
Vita of Sts. Cyprian and Justina
Житие св. Киприяна и Иустина
[ff. 157r–160v] (5)
М҃чнїе с҃тго Кипрїана и с҃твыѥ
Иоустины, бл҃с҃ви ѿче
Пророчьскымь словесемь сьбывающем се
Житие на свв. седем отроци от Ефес
Vita of the seven infants from Ephesus
Житие семи св. отроков Эфесских
[ff. 161r–176r] (3)
Страданїе с҃тых седмїих ѡтрокь
иже вь Ефесѣ, Маѯимилїана и Амелиха, Мартина и Диѡниса и іѡанна,
Еѯакоустодїана и Антонина, бл҃сви ѿче
Егда вьц҃ри се Декїе
ц҃рь
Разказ за живота на Ксенофонт болярина
Story about the life of Xenophon the boyar
Повесть о жизни боярина Ксенофонта
[ff. 176r–187v] (2)
Сповѣданїе ѡтчьско ѡ житїи
Ѯенофонта болꙗринна, како с҃на своꙗ видѣ на вьскрсенїе г҃нїе, бл҃сви
ѿч
Сповѣда намь нѣкыи ѡтць
великь
Разказ за иконата на Господ в Халкопатрия
Story about the icon of our Lord in Chalkoprateia
Повесть об иконе Господа в Халкопатрии
[ff. 188r–206v] (1)
Повѣсть д҃шепользꙿна ѡ чьстнѣи
и с҃тѣи иконѣ г҃а нашего і҃у Х҃а, иже вь Халꙿкопратїи и которыѥ рад
вины наречена быст испороучникь, и о Ѳеѡдѡрѣ нѣкоѥмь крьмчїе
византенїноу и о Аврамїи евреинину
Владычныимь чюдесмь
вьспоминанїе
Слово похвално за 40 мъченици от Севастия от Ефрем Сирин
Enkomion on the forty martyrs of Sebasteia by Ephrem the Syrian
Слово похвальное Ефрема Сирина о 40-а мучениках Севастийских
[ff. 207r–224v] (1)
Иже вь с҃тых ѡ҃ца нашего
бл҃женꙿнаго Ефрема похвала с҃тыимь великомоученикѡмь
четыридестим
Образь м҃чниччьскыи
исписати хощоу
Поучение на Христофор Александрийски
Sermon of Christopher of Alexandria
Поучение Христофора Александрийского
[ff. 225r–237v] (1)
Иже вь с҃тых ѡтца нашего
Хр҃стофора архїепїскопа алеѯанꙿдрїскаго, повѣсть и поученїе
д҃шепользно, ꙗвлꙗющи чесомꙋ оупод҃би се житїе се, бл҃сви ѿче
Вьсе оубо любимици ихже по
всѣх врѣмень
Видение на цар Амфилохий
Vision of King Amphilochios
Видение царя Амфилохия
[ff. 238r–242v] (2)
Слѡво ѡ постницѣ Амфилѡхїи
како ѿ агг҃ль ос҃щень бысть, бл҃сви ѿче
Бѣ ѥттерь мних, именемь
Амфилѡхїе
Житие на св. Петър Коришки
Vita of St. Peter of Korica
Житие св. Петра Коришкийского
[ff. 243r–265v] (1)
Житїе и жизнь с҃тго и
пр҃подобнаго ѡ҃ца нашего Петра иже вь
Коришкои горѣ постившаго се, бл҃сви ѿче
Бл҃го и кь бл҃гомоу
оумилѥнїю себѣ оубо
Житие на св. Минодора, Митродора и Нимфодора
Vita of St. Menodora, Metrodora, and Nymphodora
Житие св. Менодоры, Метродоры и Нимфодоры
[ff. 266r–274v] (1)
Септеврїа .і҃. М҃чнїе с҃тых
жень Минод҃ры, Митрод҃ры, и Нимꙿфодоры, бл҃сви ѿче
Ниже женамь, ниже
ѡтрѡковицамь м҃чнїа
Житие на св. Лазар Сръбски
Vita of St. Lazar of Serbia
Житие св. Лазаря Сербского
[ff. 274v–283r] (1)
іюнїа .е҃і҃. Ѡ бл҃женꙿнѣмь и
пр҃снопоминаемѣмь кнѧзе Лазаре, и иже сь нимь избиѥнных
православныхь ѡт нечестивыих агарень и ѡтчести житїа его
вьспомѣнутїе и ѡ страданїи его, и мощеи прѣнесенїи, слѡво. Бл҃сви
ѿче
Вьси оубо страд҃льчьсцїи
подвизи прославлѥни, и чюдимо ѥс вьсоуду праведныих страданїе,
троуди убо поутникѡмь припоутныѥ прохлаждають сѣни и оутроужденїи
приѥмше ѡт поути шьствнаго оуласкавають троуда.
да и мы страстныи,
страстеи и грѣхѡвь различныихь свободоу оулоучивше, и тамошных бл҃гь
наслѣдници боудемь о Х҃ѣ І҃сѣ г҃и нашемь. емоу же слава и дрьжава,
ч҃сть и покланꙗнїе сь безначелныимь ѡ҃цемь, и прѣс҃тымь и благыимь и
животворщимь д҃хѡмь, и н҃нꙗ и пр҃сно и вь вѣкы вѣкѡмь.
амїнь.
Физиолог
Physiologos
Физиолог
[ff. 283r–311v] (13)
Начело ес҃ствословникуꙋ имѣѥ
изьѡбличенїа скотѡмь животныимь
Тако вь неприлежанїи
ходеще ниже мл҃твою. ниже бдѣнїемь вьспоминають чеда своꙗ.
ѡбнемагающе б҃жїю помощь о грѣсѣх
ихь.
Физиолог. За лъва
Physiologos. About the lion
Физиолог. О льве
[ff. 283r–284v] (9)
Прьвое ѡ львѣ
Начнѣмь рещи ѡ львѣ
ц҃рѣ звѣремь. іѥже кіакѡвь скоть ѥсть. ибо Іаковь бл҃влꙗше
Іоудоу гл҃ааше. скѵмень львовь.
Физиолог. За харадрия
Physiologos. About the caladrius
Физиолог. О халадрии
[ff. 284v–285v] (1)
Ѡ харадрїи слово
Есть птица гл҃іема
харадрїе. ꙗкоже въ вторемь законѣ писано бытть
Физиолог. За слънчевия гущер
Physiologos. About the skink
Физиолог. О солнечном сцинке
[ff. 285v–286r] (1)
О саврѣ сл҃нчнѣи
повѣсть
Есть же нарицаемаа
савра сл҃нчнаа. вьніѥда постарит се.
помежаеть очеса.
Физиолог. За щъркела
Physiologos. About the stork
Физиолог. Об аисте
[ff. 286r–286v] (9)
О стрьцѣ слѡво
Д҃вдь же гл҃іеть.
оуподѡбих се неесыти поыстыннѣи. фисїѡлѡгь изьѡобличи о стрьцѣ.
ꙗко чедолюбивь іе зѣлѡ.
Физиолог. За нощния гарван
Physiologos. About the nocturnal raven
Физиолог. О ночном вороне
[ff. 286v–287r] (1)
О нощнѣмь вранѣ
Гл҃іѥь пѣснопѣвьць.
быхь ꙗко нощныи вр҃ань на нырищи. фисїѡлѡгь ѡбличи. ꙗко сьи
птищь любить нощь паче дн҃е.
Физиолог. За магарето
Physiologos. About the onager
Физиолог. Об онагре
[ff. 287r–288r] (1)
О ѡнагрѡх
Писано бысть вь Іѡвѣ
кто ѡстави ѡсла дївлꙗго свобѡдна. ꙗко чрѣдѣ начелникь
ѥсть.
Физиолог. За ехидната
Physiologos. About the echidna
Физиолог. О ехидне
[ff. 288r–289r] (1)
О ехиднѣ
Добрѣ Іѡаннь гл҃ааше кꙿ
фарисеѡмь. рожденїа ехїднова. кто показа
вамь бѣжати ѿ боудщааго гнѣва.
Физиолог. За змията
Physiologos. About the snake
Физиолог. О змее
[ff. 289r–290v] (13)
О змїи слѡво прьво
Г҃ь обличи о змїи. вь
еыглїи. боудете рече моудри ꙗко зьмїе.
и цѣли ꙗко голоубїе
Физиолог. За магарето-кентавър и сирената
Physiologos. About the (donkey-centaur and the siren
Физиолог. Об осло-кентавре и сирине
[ff. 290v–291r] (1)
О инокіетаврѡхь и
сирїнѣхь
Г҃ла Исаїа проркь. ꙗок бѣсѡве и сирїни и ѡнокіетаври.
играють вь вавилонѣ.
Физиолог. За таралежа
Physiologos. About the hedgehog
Физиолог. О еже
[ff. 291r–292r] (1)
О ѥжи повѣсть
Ехидна имоущїи видѣнїе
ѡмлатоу ихже и ѥже нарычють и вьсма бодливо ѥт.
Физиолог. За пантерата
Physiologos. About the panther
Физиолог. Об пантере
[ff. 292r–293r] (1)
О панѳїрѣ слѡво
Проркь прорчьствова рекыи. быхѡмь
ꙗко и панѳїрь Ефремоу.
Физиолог. За яребицата
Physiologos. About the partridge
Физиолог. О куропатке
[ff. 293r–293v] (12)
Ѡ ѥребици
Іеремїа проркь г҃лїѥь. вьзꙿгласи еребица. сьбираіѥ
еже не рѡди
Физиолог. За лисицата
Physiologos. About the fox
Физиолог. О лисе
[ff. 293v–294r] (13)
О лисици сказанїе
Фисїѡлогь ѡбличи ѡ
лисици ꙗко льстивь гадь іет. егда загладнѣетꙿ и не ѡбрѣтаеть лова съ
конца. еже ꙗсти.
Физиолог. За кита
Physiologos. About the whale
Физиолог. О ките
[ff. 294r–295r] (1)
Ѡ китѣ аспедохелѡни
Сѡломѡнь вь притчах поучаѥть. и прѣщаѥть г҃ліѥ не вьнѣмли
женѣ пронорливѣ.
Физиолог. За аспидата
Physiologos. About the asp
Физиолог. Об аспиде
[ff. 295r–295v] (10)
Ѡ аспидѣ дроугоє
О нѥиже вьспомѣноу
Д҃вдь. ꙗко и аспида затикающїа оуши свои. ꙗже не слышить гласа
ѡбавающа прѣмоудрааго обавника ѡбаваема
Физиолог. За лешояда
Physiologos. About the vulture
Физиолог. О стервятнике
[ff. 295v–296r] (8)
О птищи великааго
гѵ̋пꙿпа
Добрѣ рече Г҃ь нашь
сп҃сь вь еѵглїи. еже горе вь чрѣвѣ
имоущїимь и дѡіещїимь вь ѡны д҃ни
Физиолог. За мраволъва
Physiologos. About the ant-lion
Физиолог. О мравольве
[f. 296v] (1)
О мравольвѣ
Елифаѯь ѳеманскыи ц҃рь
обличи. мравольвьць обхождааше. занѥже не
имѣти ѥмоу ꙗсти что.
Физиолог. За мравката
Physiologos. About the ant
Физиолог. О моровее
[ff. 296v–298r] (1)
Ѡ мравїахь
Сѡломѡнь вь притчах рече. оуподоби се
мравїи ѡ лѣностиве. самыи бо фисїѡлогь. іетства бесловесныимь скотомь и гадѡмь рече.
Физиолог. За невестулката
Physiologos. About the weasel
Физиолог. О ласке
[ff. 306r–306v] (1)
Ѡ невѣсках слѡво
Законь г҃ліеть. да не
ꙗси нневѣстку ниже подбїе іее. заніеже
таково іетство имать.
Физиолог. За еднорога
Physiologos. About the unicorn
Физиолог. О единороге
[ff. 298v–299v] (9)
О инорѡзѣ слѡво
Пѣснопѣвьць г҃ліеть. и
вьзнесетꙿ се ꙗко инорога рогь мои. заніеже таково іетство имать.
Физиолог. За вълка
Physiologos. About the wolf
Физиолог. О волке
[ff. 299v–300v] (13)
О вльцѣ слѡво
прьвоѥ
Ѡ нѥмже вьспомѣноу г҃ь
нашь і҃с х҃с вь с҃тых своих бл҃говѣстїи блюдете се ѿ льживыих проркь
Физиолог. За глигана
Physiologos. About the boar
Физиолог. О вепре
[ff. 300v–301r] (1)
Ѡ иноцѣ дивніемь
слѡво
Ѡ нѥмже вьспомѣноу
Д҃вдь и инокь дивїи позова виноград мои. фисїѡлогь ѡбличи ѡ
нѥмь. исходить оубо ѿ лоуга.
Физиолог. За бобъра
Physiologos. About the beaver
Физиолог. О бобре
[f. 301r– 301v] (1)
О кастори слѡво
Есть скоть г҃ліемыи
касторь. и кротькь зѣлѡ и мльчаливь. ибо ноужднаа его на исцѣліенїе вьроучают се
Физиолог. За мечката
Physiologos. About the bear
Физиолог. О медведе
[f. 301v] (1)
Ѡ медвѣдѣ слово
Законь г҃ліеть. да не
ꙗси медвѣда ниже подѡбїа емоу. заніе же моужь и жена іет размѣшень сьи гадь
Физиолог. За видрата и крокодила
Physiologos. About the otter and the crocodile
Физиолог. О выдре и крокодиле
[ff. 301v–302v] (1)
О енидри и о
коркодїлѣ
Есть скоть г҃ліемыи
енидрїе. имѣіе лѣпотоу пьсїю. врагꙿ же іет
корꙿкодиловь.
Физиолог. За мангустата и змията
Physiologos. About the mongoose and the snake
Физиолог. О мангусте и змее
[f. 302v] (1)
О хнемѡнѣ и о зьмеи
Есть скоть г҃ліемыи
хнемонь. зѣло врагь іесть зьмею. егда оубо
обрѣщерть дивьнаго зьмеа.
Физиолог. За гърлицата
Physiologos. About the turtle dove
Физиолог. О горлице
[f. 303r–303v] (9)
О грьлици
Вь пѣснехь Сѡломѡннь
свдѣл'ствоует'. и глат грьличи. нь не оуслыша се на земли нашеи.
Физиолог. За жабата
Physiologos. About the frog
Физиолог. О жабе
[ff. 303v–304v] (9)
О жебѣ воднѣи и ѡ
соусѣи
Соуть двоѥ жабы.
соухыѥ. и водные. да оубо соухаа. трьпить вара дневнꙗго. и
пламене сл҃нчнаго.
Физиолог. За елена и змията
Physiologos. About the stag and the snake
Физиолог. Об олене и змее
[ff. 304v–305v] (1)
О ѥлѣни и ѡ змїи
Д҃вдь же г҃ліеть. ꙗко
же жедаіеть елень на источникы водныіе. тако желаіеть д҃ша наша
кь тебѣ б҃е.
Физиолог. За саламандъра
Physiologos. About the salamander
Физиолог. О саламандре
[f. 305v] (1)
Ѡ саламандрѣ
Фисїѡлогь обличи о
сламандрѣ ꙗко и аще вьнидеть вь сковраду огньиноую. оугашаіеть
се ѡгньѿ ніее.
Физиолог. За диаманта
Physiologos. About the diamond
Физиолог. Об алмазе
[ff. 305v–306r] (1)
О адамантѣ
Фисїѡлогь обличи ѡ
адаманте. ꙗко адаманть на вьсточнѣи страннѣ обрѣтаіет се. не
дьнїю нь нощїю.
Физиолог. За лястовицата
Physiologos. About the swallow
Физиолог. О ласточке
(11)
Ѡ ластовици слѡво
Ластовица. мимошьдши зимѣ. на пролѣтїе ꙗвлꙗіет се. и на
оутрїа цвилиь и вьзбоуздаіеть
спещїихь
Физиолог. За дъба
Physiologos. About the oak
Физиолог. О дубе
[ff. 306v–307r] (1)
О доубѣ перидеѯїи
Есть доубь вь Индїи
перидекси нарицаіемь. плод же егѡ сладькь
и бл҃гь зѣлѡ.
Физиолог. За гълъба
Physiologos. About the dove
Физиолог. О голубе
[ff. 307r–308v] (10)
О голоубѡх
Ибо Іѡань рече. ꙗко
видѣхь н҃бса ѿврьста. и д҃хь сьходещь ꙗко голоубь и прѣбывающь
над нимь.
Физиолог. За дипса
Physiologos. About the dipsa
Физиолог. О дипсе
(1)
О дрпсѣ
Есть гадь г҃ліемы
дрѡпс. лють ѕѣло. ꙗко ловцоу не мощи приближити се емоу. имат же
рогы ꙗко назоубліени.
Физиолог. За заека
Physiologos. About the hare
Физиолог. О зайце
[f. 309r–309v] (1)
О заіеци
О іемже вьспомѣноу
Д҃вдь камень прибѣжище заецемь. вьніегда
ловимь бываеть заіець бѣгаеть вь каменїе.
Физиолог. За кълвача
Physiologos. About the woodpecker
Физиолог. О дятеле
[f. 309v] (12)
О дѣтлѣ
Сьи птищь іесть мнѡго
пьстрь ходит бо по дрѣвїю. и сь клюномь своимь оудараеть. а
оухомь послоушаеть.
Физиолог. За орела
Physiologos. About the eagle
Физиолог. Об орле
[ff. 309v–310r] (12)
О ѡрлѣ
Есть оубо ц҃рь птичь.
орьль бо наричет се многых ради винь его.
тьи бо живеть р҃ лѣть и сьстарает се.
Физиолог. За слона
Physiologos. About the elephant
Физиолог. О слоне
[f. 310r–310v] (11)
Ѡ слонѣ
Вьніегда хощеть моужь сь женою сьвькоупити се грьбомь
сьвькоуплꙗют се заніе нне имоуть сьставы и носить зачетое за
годиноу.
Физиолог. За кремъка
Physiologos. About flint
Физиолог. О кремне
[f. 311r] (1)
О камени изимающимь
ѡгнь
Есть каменїе. да егда приближит се другь кь другоу. вьзгарает
се и запалꙗють елика соуть окртть.
Физиолог. За тризъбия морски звяр
Physiologos. About the three-toothed sea monster
Физиолог. О трехзубом морском гаде
[f. 311r–311v] (1)
О гадѣ морсцѣмь
трьзоубѣ
Есть гадь сицевыи.
крила имѣе дльга. да аще видить корабь плавающь. вьзвышаеть и ть
крилѣ свои.
Физиолог. За щрауса
Physiologos. About the ostrich
Физиолог. О страусе
(6)
О строуѳокамилѣ
Вьніегда хощеть снести ꙗица. познаваіеть врѣме вьздоухоу и вьніегда
боудеть топлота велика на вьздоусѣ.