Repertorium of Old Bulgarian Literature and Letters


Apocryphal miscellany[Explore contents][View XML source][Search manuscripts][Explore bibliography]


Bg: Апокрифен сборник; Ru: Апокрифический сборник

Location Serbia, Belgrade, National Library. Shelfmark: 738
Date 17th c.
Extent 159 folios. Folio dimensions: x .
Foliation MSS is paginated by quires
Layout 1 column.
Condition Without beginning and end.
Contents
(ff. 3r–19v) Поучение за десетте Божи заповеди Sermon on the Ten Commandments Поучение о Заповедях Божиих (3)
Слово ѡ десеть заповѣды божїе иже дастꙿ богь Мѡѵсеоу. Пръваа и вещьша заповѣдь божїа ест ꙗко не вѣровати иного бога тъкꙿмо Христа. Unidentified text on f. 1r–3r without beginning; Stojanovich did not give any data for it.
(ff. 19v–25v) Тълкувание върху 12-те съставни части на православната вяра Commentary on the twelve components of Orthodoxy Истолкование 12-ти составных частей веры прпавославной (1)
Ѳеофана инока и рытора оучителꙿства къ православнымь христїанѡм простимь сказанїмь ѡ .вї҃.тых съставь правые вѣрыи. Пръвѣе подобаеть истинному христїанину вѣровати и исповѣдати два на десеть състави вѣры нашеи православнои.
(ff. 25v–35v) Чудо на св. Николай Мирликийски, неидентифицирано Miracle of St. Nicholas of Myra, unidentified Чудо св. Николая Мирликийского, неидентифицировано (2)
Слово светаго Николїа сказанїе чюдеса его. О҃че благослови сх за молитвь светых. Въ странѣ въсточнѣи въ предѣлѣхъ Мирїиликїискые епархїе градь есть нарицаемыи Патрь.
(ff. 35v–50v) Чудеса на св. Николай Мирликийски. Чудо за тримата воини Miracles of St. Nicholas of Myra. Miracle about the three soldiers Чудеса св. Николая Мирликийского. Чудо о трех воинах (2)
Чюдо светому Николу ѡ трїехь воинихꙿ како избави ихь. Землꙗ въса на три честы ест раздѣлена. на въстокь и на западь и на ливу . Another two miracles of St. Nicholas follow this work; they are not included in the description
(ff. 50v–61r) Чудеса на св. Георги. Чудо за колоната на вдовицата Miracles of St. George. Miracle about the widow’s column Чудеса св. Георгия. Чудо о вдовьем столбе (2)
Чюдо а҃. светаго моученика Георгїа о стльпѣ вдовые како быстꙿ. Въ странѣ Сѵрꙿцѣи. въ градѣ глаголѥмѣм Рамель свѣщаше мѣстны хрїстїане съ царемь съѕидати црьковь. Another three miracles of St. George follow this work; they are not included in the description
(ff. 61r–65v) Чудо на св. Димитър Солунски, неидентифицирано Miracle of St. Demetrios of Thessalonike, unidentified Чудо св. Дмитрия Солунского, неидентифицировано (1)
Чюдо светаго Димитрїа о сомовинех. Ѡ сицевых оубо чюдесь светаго и ѿ иныхь множаиших бывающїх по въсегда сътицааше се мирь на въсако лѣто. Another three miracles of St.Demetrius follow this work; they are not included in the description
(ff. 65v–70r) Житие на апостол Петър, апокрифно Vita of the Apostle Peter, apocryphal Житие апостола Петра, апокриф (6)
Слово светаго апостола Петра како продасть Христа. По възнесенїи господа нашего Ісус Христа бысть чюдо мимоходещим благодать б҃жїа ѿ светые апостолы, паче ѿ светаго апостола Петра.
(ff. 70r–71v) Разказ как е построен Соломоновият храм, извлечение от Хронографа Story about how the temple of Solomon was built, excerpt from the Hronograf Повесть како был построен храм Соломона, извлечение из Хронографа (1)
Сказанїе како бысть творенїе храма Соломонова. .п҃. тысоуще сѣчаху каменїе въ горѣ. о҃. тысуще сѣчааху дрѣвїе. л҃. тысущь приношааху каменїе, .г҃. тысуще и .х҃. прѣстоаху работѣ, а въ .м҃ѕ. лѣто съвръши се дѣло, а въсегерѣ .р҃.п҃.г҃. тысущь. The text is included usually in the Chronograf
(ff. 72r–89v) Сведения за домашните врагове на човека Information about the domestic enemies of man Сведения о домашних врагах человека (2)
Слово доушеполъзно. Прїиде нѣкы брать къ старꙿцу и рече ему. о҃че рече богь въ еѵгелїе. врази чловѣку домашни его
(ff. 72r–89v) Разказ за прекрасния Йосиф Story about the handsome Joseph Повесть об Иосифе Прекрасном (6)
Слово ѡ прѣкраснаго Їосифа како прѣдаше его братїа его. Живꙿ же Іосифь .зі҃. лѣть въ дому о҃ца своего Іакова. Unclear version of this work, different from others
(ff. 89v–96r) Разказ как св. Василий избави човек от дявола Story about how St. Basil liberated a man from the devil Повесть как св. Василий избавил человека от дьявола (7)
Слово светаго Василїа како изеть чловѣка ѿ дїавола Фармакїа. Въ она врѣмена бѣше моужь именем Сиклитїань и бѣше въ великомь севастиньствѣ. The text is concordant with the copy in the MSS No. 29 from Savina Monastery
(ff. 96r–102r) Поучение върху казаното от пророк Исая от Йоан Златоуст. Разказ за кръвосмешението Sermon on a locus from Isaiah by John Chrysostom. Story about incest Поучение Иоанна Златоуста на пророка Исайю. Рассказ о кровосмешении (14)
Слово светаго Іѡанна Златоустаго ѿ пророка Їсаїе о послѣднем врѣмена и ѡ кающихꙿ се. Кто не дивите се или кто не чюдите се ѡ семь вѣцѣ како ѡставлѥнꙿна соуть врѣмена сїа. The text is concordant with the John Chrysostom's sermon on the Last Time and penance (see No. 29 Monastery Savina etc.). In fact this is the medieval story about the incest (paralel to king Oedipus).
(ff. 102r–112r) Разказ за Адам и Ева Story about Adam and Eve Повесть об Адаме и Еве (15)
Слово о Адамѣ и Евѣ ѿ зачела како быше. Бѣше Адамь вь раи прѣжде съгрѣшенїа и въсе имѣше въ хотѣнїе свое. The copy represents earliest translation; other copies: No. 433 NBKM – Sofia; No. 149 National Library – Vienna, etc.
(ff. 114v–116v) Цикъл разкази за Авраам. Разказ за праведния Авраам Series of stories about Abraham. About the righteous Abraham Цикл повестей об Аврааме. О праведности Авраама (13)
Слово ѡ праведнаго Авраама. Аврамь роди се въ три тысоущꙿное и въ третїе лѣто по Адамѣ. The copy represents first translation; other copies: No. 433 NBKM – Sofia; No. 149 NB – Wien, No. 100 MSPC (Gruig2) – Belgrade, No. 794 Troice–Serg. lavra RGB – Moskva, No. 326 NBKM – Sofia etc.
(ff. 114v–116v) Цикъл разкази за Авраам. Разказ за Исаак Series of stories about Abraham. About Isaac Цикл повестей об Аврааме. Об Исааке (13)
Слово за Исаака. Тако въсхранивь Аврамь сына своѥго Ісаака до .иї҃. лѣть, и рече господь къ Авраму. The copy is concordant with the same work in No. 433 NBKM – Sofia, N 149, 55r–57r; No. 100, 38v–40r, etc.
(ff. 116v–117v) Разказ за пророк Самуил Story about the prophet Samuel Повесть о пророке Самуиле (7)
Слово о Самоила пророка. Навъходоносорь царь царствующу въ Вавѵлонѣ видѣ сьнь и събы се како видѣ его. The same work in No. 433, NBKM – Sofia, No. 149, 57r–58r; No. 100, 40r–40v
(ff. 117v–120r) Разказ за Мелхиседек Story about Melchizedek Повесть о Милхеседеке (7)
Слово за Мелхиседека. Бѣше Мелꙿхиседекь наричетꙿ се безь родитель, и възлꙗблѥникь божїи.
(ff. 120r–124v) Цикъл разкази за Авраам. Разказ за гостолюбието на Авраам Series of stories about Abraham. About Abraham’s hospitality Цикл повестей об Аврааме. О гостеприимстве Авраама (12)
Слово како гости Авраамь светую троицу.Авраамь имаше въ срьдци своемь гостолюбꙿство, не хотеаше ꙗсти въ дому своемꙿ донꙿдеже ему гость не прїидеть. The same work in No. 433 NBKM – Sofia, No. 149, 60v–65r; No. 100, 42v–45v, etc.
(ff. 124v–134v) Цикъл разкази за Авраам. Разказ за смъртта на Авраам Series of stories about Abraham. About the death of Abraham Цикл повестей об Аврааме. О смерти Авраама (12)
Слово праведнаго Авраама егда прїиде въ нѥму архаггель Михаиль повѣдати ему прѣставлѥнїе. Вънѥгда скончаше се дьни Аврааму прѣставити се ему на н҃бо глагола господь къ арчаггелу Гаврїилу. The copy coincides with the text in MS No. 104 NB – Belgrade, 14th c.; other copies: No. 433 NBKM – Sofia, No. 149 NB – Wien, No. 100 MSPC (Gruig2) etc.
(ff. 134v–140r) Видение на Анастасия Черноризица Vision of the nun Anastasia Видение Анастасии Черноризицы (8)
Слово ѡ Анастасїа чрьноризицу како възведена быст на небеса. Азꙿ же Настасїа чръноризица повелѣнїемь божїемь възведе ме аггель на небеса видѣти въса бываемаа. The copy contains the second redaction, that is, a Slavic revision.
(ff. 140r–149r) Поучение за покаянието и милостинята според казаното от 318 църковни отци Sermon on penance and almsgiving according to the rulings of the 318 Nicene fathers Поучение о покаянии и милостыне по правилам 318 отцов (Никейских) (1)
Слово ѡ покаанїи и о милостини светыхь .т҃и҃ї. ѿць иже въ Никеи. Присно оубо светаго доуха въсїа нашь благодать божьствнымꙿ писанїемь надѣанїемь божьствных заповѣди.
(ff. 149r–151v) Цикъл разкази за кръстното дърво от презвитер Йеремия. Разказ как Господ сътвори братство с Пров Series of stories about the Holy Tree by the priest Jeremiah. Story about Prov’s brotherhood with Jesus Christ Цикл повестей о Крестном древе пресвитера Иеремии. О том, как Господь побратался с Провом (3)
Слово како сьтвори господь братьство крьстное. Въ та врѣмена бѣше царь именемь Селевкїа и любꙗше ѡ Христѣ слышати. Part of pop Jeremia's work "Story concerning Holy Tree"
(ff. 151v–155r) Разказ за кръчмарката Теофана Story about Theophano the tavern-keeper Повесь о корчмаре Феофане (9)
Слово за .ѳ҃. братїа .ѳ҃. царїе како погоуби их едина жена въ едину нощь. Бѣше царь Фока. имѣше .ѳ҃. братїа. бѣху бо храбри моужеством. The copy is concordant with the text in No. 677 NBKM; This is the Slavic revision of the article, adapted to the cycle about evil women. The earliest copy of the first redaction is in MS No. 104, Belgrade, XIV c.
(ff. 155r–157v) Разказ за милостинята, от Патерика Story about almsgiving, from the Paterikon Повесть о милостыне, от Патерика (5)
Слово иже дати нищому и въспрїети сторицею дльжнь ест. Бѣше нѣкаа жена христїанина имоущи моужа еллина. бѣху же оубози.
(ff. 157v–159v) Въпроси и отговори. Сказание от Новия и Стария завет Erotapokriseis. Stories from the New and the Old Testament Вопросы и ответы. Повествования из Нового и Ветхого Завета (1)
Сказанїе ветхому и новому глаголу такь. Чловѣкь нѣкы исхождаше ѿ Іеросалима въ Ерихонь и въ разбоиники въпаде и ꙗзви възложише на нь. что ест чловѣкь. The copy is concordant with the text in the 13th c. Miscellany of pop Dragol.
(f. 159v) Правило за броеница Rule for using a rosary Правило пользования четками (1)
Правило броꙗници писано. .е҃. връвчици за вечерню и .ѳ҃. му часу. .ѕ҃.връвчици мала павечерница. Without end