Прѣд꙽словие пѡстнїчьскымъ
ст҃го васї́лїа архиепс҇кпа кесарїѫ
кападокїисꙿкыѫ.
Многомъ сѫщим҇ иже ѿ бг҃дъхновенꙿнаго писанїа повѣдоуемымъ.
Basil the Great. Lenten homilies
Василий Велики. Поучения за поста
Василий Велики. Поучения во время поста
![Read codicological description [Read codicological description]](resources/images/codicology.svg)
![View XML source [View XML source]](resources/images/xml.svg)
![Use Bulgarian titles [Bulgarian]](resources/images/bg.svg)
![Use English titles [Englist]](resources/images/us.svg)
![Use Russian titles [Russian]](resources/images/ru.svg)
United Kingdom, London, British Library, Additional Manuscripts, Add. MS 27442
Contents
Предисловие към постническите поучения на Василий Велики
Prologue to Basil the Great’s writings on the ascetic life
Предисловие к постническими поучениями Василия Великого
[ff. 2–5] (1)
Предисловие за аскетическия живот от Василий Велики
Prologue about the ascetic life by Basil the Great
Предисловие Василия Великого о монашеской жизни
[ff. 5–6v] (1)
Тогожд҇е
въѡбраженїе пѡстнїчьства.
Гоу҃ н҃шемоу іс҃у х҃оу
повелѣваѫщоу. еже г҃лѧ вамъ въ тъмѣ.
Предисловие за човеколюбието от Василий Велики
Prologue about the love of mankind by Basil the Great
Предисловие Василия Великого о человеколюбии
[ff. 6v–21] (1)
Тогожде прѣд҇словие.
Ба҃ бл҃гостїѧ и
чл҃колюбїемъ. въ блг҃дѣти г҃а нашего іс҃у х҃а.
Поучение за вярата от Василий Велики
Sermon about the faith by Basil the Great
Поучиние Василия Великого о вере
[ff. 21–30] (1)
Тогожд҇е
ѡ вѣрѣ.
Ба҃ бл҃гаго блгд҇тїѧ заповѣданїе, вашего бл҃гоговѣинꙿства
расмотривь достоино.
Поучение за аскетическия живот от Василий Велики, 1
Sermon about the ascetic life by Basil the Great, 1
Поучиние Василия Великого о монашеской жизни, 1
[ff. 30–35] (1)
Тогожд҇е
ѡц҃а нашего василїа прѣд҇словїе
постнїчьско.
Постничьское житїе, единъ
разоум҇ имат҇
д҃шевное сп҃сенїе.
Поучение за аскетическия живот от Василий Велики, 2
Sermon about the ascetic life by Basil the Great, 2
Поучиние Василия Великого о монашеской жизни, 2
[ff. 35–41v] (1)
Тогожд҇е
оустави по широтѣ.
Понеже блгд҇тїѧ б҃жиеѧ о имени г҃а нашего іс҃а х҃а.
Въпроси и отговори за аскетическия живот
Erotapokriseis on the ascetic life
Вопросы и ответы о монашеской жизни
[ff. 42–232] (1)
Въпрашанїа постничьска.
Понеже дас҇ намъ слово влас҇ еже въпрашати,
прѣжд҇е въсѣх҇
наоучени быти м҃лим сѧ.
ѡставлъшемъ слово б҃жїе
слоужити трапезамъ: + конецъ трїстамъ и пѧт҇десѧтимъ главизнамъ ст҃го василїа еже по въпросѡм҇.
Съдържание на Поученията на Василий Велики
Contents of Basil the Great's Sermons
Содержание Поучении Василия Великого
[ff. 232v–233] (1)
Иже въ стых҇ ѡц҃а нашего василїа архиепс҇кпа
кесарїискаго. слѡвеса къ иже иночьское житїе постнїчьствоуѫщимъ.
главизнъ. л҃.
а҃. О помыслънѣмъ
настоателꙿствѣ.
ꙗко недостоитъ постникоу
осѡбъ стѧжати что ѿ вещныихъ:⁓
Предисловие към аскетическите поучения на Василий Велики
Prologue to Basil the Great's writings on the ascetic life
Предисловие к аскетическими поучениями Василия Великого
[ff. 233v–235] (1)
Прѣдъсловїе.
Еже о хс҇ѣ любомѫдрїе въспрїемъ.
Тридесет поучения за аскетическия живот от Василий Велики
Thirty sermons on the ascetic life by Basil the Great
Тритцать поучения Василия Великого о монашеской жизни
[ff. 235v–288r] (1)
а҃. о помыслох҇ настоателꙿства. и ꙗко не зло ес҇
тѣло ꙗко же нѣцїи въспрїѧшѫ.
в҃. колицѣм҇ образы лѫкавїи по҇мысли въ д҃ши
съставлѣѫт҇
сѧ.
ꙗко не достоитъ женꙿскаа
бесѣдованиа безъ съхраненїа творити:⁓ г҃.
ꙗко достоит҇ противѫ силѣ тѣлеснѣи мѣрѣти възд҇ръжанїе. и ꙗко҇ добро и
законно҇ ес҇
тѣлесно҇е дѣланїе:⁓ д҃.
ꙗко лѣпо ес҇ постникꙋ дѣла ꙋ҆хыщрѣти под҇баѫщаа:⁓ е҃
ꙗко не подобаѧтъ чѧста и безъ
истѧѕанїа творити происхожд҇енїа :~ ѕ҃
о кротости . и кыимъ
образоом҇ любов
съставлѣет ѧс҇ :~ з҃.
о мѫдровани . вѣрѣ же и
надежд҇и и смѣреномѫдри :~ и҃.
къ иже въ общемъ житїи под҇ правиломъ :~ ѳ҃.
о послѹшани исплъненѣише :~
і҃.
ꙗко и хꙋдаа ѿ дѣлъ съ съ
мноѕѣмъ ѹсръдїем҇ изволити лѣпо естъ постникѹ
:~ аі҃.
ꙗко не под҇бает҇ своа ѹпражненїа имѣти
постникꙋ :~ ві҃.
ꙗко под҇баетъ настоѫщомꙋ ѿч҃ьскѫѧ приꙗзнїѧ ꙗже ѡ послѹшницѣх҇ ѹстраати :~ гі҃.
ꙗко не под҇баетъ дрѹжбамъ двама или трїемъ братїамъ въ състоани
постничьствѣмъ бывати :~ ді҃.
о блговрѣменꙿстви словес҇ . и ꙗко не под҇бает҇ къ блѧдословїꙋ блюсти постникꙋ :~
еі҃.
ꙗко под҇бает҇ постныкꙋ извѣстнѣмъ
сѫдом҇ пристѫпати къ постничьствꙋ и ѡ
поослѹшани :~ ~ ѕі҃.
ꙗко не подобаетъ въсѣмъ
чловѣкомъ без съхраненїа съпрѣбывати постникꙋ :~ зі҃.
ꙗко под҇баетъ не съставныимъ ѿ постни҇къ не
подати дръзновенїа и не ѡбиновенїа . нѫ и сихъ хранити сѧ :~
иі҃.
ꙗко причьтничьства или
настоателꙿства братїи никакоже желаати лѣпо естъ постникꙋ :~
ѳі҃.
ꙗко не под҇бат҇ къ тъщеславїꙋ зрѧщꙋ ревно҇вати добраа :~
к҃.
ꙗко не под҇бает҇ ꙗже҇
къ житеискым҇ сърѡд҇никѡм҇ гонити ѡбщенїа . или ѡ
онѣхъ пещи сѧ :~ к҃а.
ꙗко не достоит҇ д҃ховнаго҇ брат҇ства ѿсѣцати сѧ :~ к҃в.
ꙗко не под҇баетъ чьсти и старѣишинства искати постникѹ :~
к҃г.
о иже о сънѣдех҇ невъзношенїа и простоты :~ к҃д.
ꙗко иже къ съвръшенїꙋ
блꙋдѫщаго҇ ничтоже происхожд҇енїе прѣвъзможет҇ :~ к҃е.
ꙗко не под҇баетъ одежд҇амъ или обꙋщамъ
избиранїе възысковати постникꙋ:⁓ к҃ѕ.
ꙗко не достоитъ настоѫщмꙋ
противнаа тѣлеснѣи силѣ ꙋ҆ставлѣти заповѣдꙋемаа:⁓ к҃з.
ꙗко не достоитъ братїи
опечалѣти сѧ немощнѣишимъ щѫдѣнїа спод҇блѣемомъ:⁓ к҃и.
ꙗко не под҇баетъ настоѫщим҇, ѿстѫпаѫщим҇ ѿ своего събранїа постником҇ дръзновенїа подаати. или тѣх҇ въ
приопщенїе житїа прїемати. к҃ѳ.
ꙗко не под҇бает҇ иже въстоани
жителꙿствꙋѫщо҇мꙋ постникꙋ ѡсобъ что
стѧжати ѿ вещныихъ:⁓ л҃.
конецъ съ б҃гомъ
трїдесѧтим҇ главизнамъ иже въ ст҃хъ ѡц҃а
нашего василїа велїкаго: ⁓
Поучение за непритежанието
Sermon about unownership
Поучение о нестяжании
[ff. 288–290v] (1)
Ст҃го василїа слово. како
достоитъ иноком҇ быти нестѧжателномъ:⁓
Достоитъ инокꙋ прѣжд҇е въсѣх҇ нестѧжателно
житїе.
Поучение за духовното усъвършенстване, 1
Sermon about the spiritual perfection, 1
Поучение о духовном совершенствовании, 1
[ff. 290v–304v] (1)
Тогожд҇е
наказанїе о ѿвръжени житїа и съвръшени д҃ховнѣмъ:⁓
Прїидѣте къ мнѣ въси
трꙋжд҇аѫщеи сѧ и обрѣмененїи.
Поучение за духовното усъвършенстване, 2
Sermon about the spiritual perfection, 2
Поучение о духовном совершенствовании, 2
[ff. 304v–305v] (1)
Тогожд҇е
ст҃го василїа. посланїе великаго҇ василїа къ
ино҇чьствꙋѫщим҇:⁓
Непщꙋѫ оубо ни единого же
и̋ного вамъ.
Забрани към монасите
Prohibitions to the monks
Запрещения к иноком
[ff. 305v–310v] (1)
Ст҃го и великаго василїа
запрѣщенїа инокѡм҇:⁓
а҃ Аще кто зд҇равꙿствꙋѫ тѣломъ не радит҇ ѡ
мл҃твах҇.
Правила за монахините
Rules for the nuns
Правила для монахин
[ff. 310v–312] (1)
Правила тогожд҇е ст҃го васїлїа о инокынѣх҇.
Клѧвшїа сѧ каковоѫ либо
клѧтвоѫ.
Правила за хранещите се на трапезата
Instructions for eating at the table
Правила для ядущих на трапезе
[ff. 312–313] (1)
Е҆лкиа на трапезѣ запрѣщенїа
различных҇ стых҇.
И҆же стихъ съ братїами ѿ
небрѣженїа не поѫще.
Слово за Неделя месопустна от Василий Велики
Sermon on the second Sunday before Lent by Basil the Great
Слово Василия Великого на мясопустную неделю
[ff. 313–324v] (1)
иже въ ст҃хъ ѡц҃а н҃шего
васїлиа великаго кесарїѧ кападокїискыѫ архиепїскопа. слово въ нед҇лѧ мѧснѫѧ, ѡч҃е блс҇ви:⁓
Слова потрѣбѫ дас҇ намъ създавыи нас҇
б҃ъ.
Правила за йереите от Василий Велики
Rules for the priests of St. Basil the Great
Правила для священников Василия Великого
[ff. 325–325v] (1)
Ст҃го василїа къ пре҇звїтерꙋ нака҇занїе о бж҃ствнѣ҇и
слꙋжбѣ.
Потъщи сѧ ѡ презвитере,
прѣд҇ставити себе дѣлателѣ непостыдна
правѧща слово истинное.
Поучение за аскетическия живот, компилация
Sermon about the ascetic life, compilation
Поучиние о монашеской жизни, компиляция
[ff. 326–343v] (1)
ѿ посных҇ ст҃го васїлиа:⁓
Съвръшенѣишее дѣло
постничьскаго жителꙿства.
Антология от сентенции и ексцерпти
Anthology of wise sayings and excerpts
Антология мудрых изречений и эксцерптов
[ff. 343v–358] (2)
ꙗко добро и бл҃гопрїѧтно
б҃оу. еже дѣлати по праведномоу словꙋ. и ꙗко ѿ еже не дѣлати, не
тъчїѧ въмножꙿство грѣховъ оуклонишѫс҇ и
оукланѣѫт сѧ нѣцїи ... и дѣланїе его быти
соугꙋбо:⁓
Сбирка от извадки за покаянието и за изповедта
Collection of excerpts about the repentance and the confession
Собрание извлечении о покаянии и исповеди
[ff. 358–379] (1)
о покаани и исповѣдани ѿ
бжс҇твных҇ писанїи
свѣд҇телꙿства и како под҇бает҇ исповѣдовати сѧ и каати сѧ
намъ о лютых҇ дѣанихъ. словѡ н҃а:⁓
Възлюбленыи г҃нъ оученик реч сице.
Правила за покаянието и изповедта с епитимии
Rules on the repentants and confessions with penance
Правила о покаянии и изповедании с епитимиями
[ff. 379v–402] (1)
Показанїа о покаани и
исповѣдани. и ꙗко не под҇баетъ ꙗже понѫжд҇и бываѧщаа или по съмотренїꙋ нѣкоемꙋ
врѣменꙿноу исповѣданїа и прощенїа грѣхомъ ...
ѡ҆во же въ надъмленых҇ и прѣлъщеных҇ месалианъ. слово н҃в.
Велика оубо еже по б҃ѕѣ
слъзамъ крѣпос҇.
Поучение против месалианите от Йоан Дамаскин
Sermon against the Messalians by John of Damascus
Поучение Иоанна Дамаскина на месалиан
[ff. 402–402v] (1)
Дамаскиновѡ ѿ ереси
масалїанскыѫ рекше єѵ҆хит҇скыѫ ~
Тѡлика же ѥс҇ тѣх҇ ѡ плазства гръдѡс҇;
нѫ силованї нѣкоеи ѡбласть
себѣ съдѣловаѫще :~
Поучение против новатианите от Григорий Богослов
Sermon against the Novatians by Gregory the Theologian
Поучение Грегория Богослова на новатиан
[ff. 402v–403] (1)
Ѻ наватїанохъ : ~
Нават҇ съ. иже въ гоненїи спадшѫѧ и пѡкаавшѫ сѧ не
прїемлет҇.
и покаанїе не прїемлѧтъ :~
Тожд҇е и саватїане и мелїтїане, и сим҇ пѡд҇бнїи ~
Поучение за петото кръщение от Григорий Богослов
Sermon about the fifth baptism by Gregory the Theologian
Поучение Грегория Богослова о пятом крещении
[ff. 403–404] (1)
Бг҃ословово ѿ еже пакы іс҃ мои
~
Вѣмь и пѧтое кр҃щенїе єже
слъзами , нѫ болѣзньнѣише ꙗко ѡмываѫи на въсакь д҃нощъ ложе свое и
постелѧ слъзами
блѫ же тако горко ѡсѫди ,
ꙗко безтѣла и безплътень : ~