St. Basil the Great's writings on the ascetic life, Add. MS 27442, The British Library, 14th c., middle Anisava Miltenova Ralph Cleminson Elisaveta Mousakova Dilyana Radoslavova Andrej Bojadžiev Institute of Literature 02 February 2007 Sofia RC-AMAdd27442BL

The intellectual content of this file is copyrighted by the creators under the Creative Commons Attribution 4.0 International License.

This description is based on de visu observations, on MS microform and on the published catalogue descriptions Cleminson 1988: 80–86

Bulgarian English Old Slavic Greek Serbian St. Basil the Great Monastic literature

In the context of this project, private URIs with the prefix "bib" point to bibl elements in the project's bib.xml file.

 Update license to CC BY 4.0. Small corrections and additions. Edit elements according to new schema. Addition of notBefore and notAfter attributes in element <origDate> Removed constructions <author>anonymous</author> Added copyright statement Corrections Added Repertorium Identifier Conversion to Repertorium 3.0 Conversion to Repertorium 4.0 Checked against the MS miscellany Basil the Great. Lenten homilies United Kingdom London British Library Additional Manuscripts Add. MS 27442 Cleminson 1988: 80–86 63 Paper, thick and glazed. Ff. 402–404 are of a different, but similar, paper A fruit on coarse laid lines Briquet 1968: 7376 1355/6 A flower with two leaves Briquet 1968: 7345 1331/1336 A flower with two leaves Briquet 1968: 7346 1338 i+i+403+i 215 130 160 95 (i), 1–404, (405) 50 quires, plus 3 folia 8 Gatherings signed, lower margin of first recto, VI ѕ, IX ѳ, XIII г҃, XV–XX е҃і–к҃, XXVI к҃в, XXIX к҃ѳ, XXXIII–XXXV л҃г–л҃е, XXIX л҃. There are traces of signatures in the same place on many of the other gatherings, which signatures seem to be cut off Traces of ruling Excellent, except for slight water damage towards the end Black, faded in parts; red for titles and initials Refined, of headpieces and initials (up to 15 of height); red ink for the outlines f. 2:A band of interlaced vegetal stems bordered with granules and with foliate endings f. 42:A band, of rope pattern, bordered with granules f. 232v:A band of alternatively turned out floral patterns of triangular shape f. 305v:A decorative line with small granules and vegetal patterns Of neo-Byzantine type, with gemmae on the stems and foliate extenders; small crosses inscribed into the bows of some letters

Ornamented leather on wooden boards, 210 120 (general size of the binding 210–235 153 ); grooves running the whole length of the edges; raised endbands; spine restored; turn-ins of pink colour; blind tooling forming elaborate compositions of inscribed rectangles, the inner ones having double borders on the short sides; on the upper cover two frames of border stamps, correspondingly rinceaux and palmette stamp of two vis-a-vis palmettes in heart-shaped frames; the short inner borders tooled by a round stamp with a two-headed eagle; centre field lined into diaper pattern with small rosette-stamp at the intersections and two borders on the short sides stamped by a bigger rosette; on the lower cover two frames of border stamps, correspondingly another kind of the vis-a-vis palmette stamp and acanthus-type rinceaux; centre field, X-lined and tooled with small fleur-de-lis-stamps around the centre, with two borders on the short sides, tooled by a round stamp with a dragon and a rhombic fleur-de-lis-stamp. The flyleaves are recent. The binding demonstrates exceptional similarity to the one of The London Gospels of Tsar John Alexander (Add MS 39627), so there is no doubt that both MSS were bound in one and the same workshop

 f. (i) Purchased from Mis Mackenzie 3 August 1866 f. 2 monk Seraphimos Серафимъ монокъ у високе дечани f. 11 monk Teophilos 17th c. Теофилъ јеромонахъ f. 34 17th c. знано будуће како д. диакъ f. 404v 14th c. Вы ѥсте тꙗло хрс҇вѡ и ꙋди ѿчесих҇ дрьжещїи ꙗвѣ ꙗко и сьвъкꙋплающи когѡждо кь дрꙋгѡмꙋ кь съчетанїю ѥдини въ истинꙋ глави. ꙗже ѥс҇ хь а вь нихже ни ѥдинѡмислие исправлаѥт се ни ꙗже въ дꙋсѣ крѡт҇сть f. 404v 17th c. Помꙗнꙋхь про҇рока въпїюща азь есмь землꙗ и пепель. и пакы расмотрїхь f. 404v 17th c. помꙗнꙋхь про҇рока въпїюща азь f. 404v 17th c. Поменꙋхь про҇рока въпїюща азь есмь землꙗ и пепель. и пакы разсмотрїхь

f. 404v 17th c. сп҃си г҃и люди

ff. 1–9v ff. 11–401v anonymous A small informal Balkan semiuncial with strong Greek influence, 2–3 high ( 5 between lines) . Very occasional ligatures. The hand is typical for the hesychastic monasteries Old Church Slavonic Two-jus, two-jer, etymological orthography, with uncontracted adjectival endings and occasional devoicing of consonants f. 2: first four lines ff. 10–10v f. 11: firs five lines anonymous Small semiuncial, slightly more elegant hand 2–3 high ( 5 between lines) Old Church Slavonic Two-jus, two-jer ff. 402–404 anonymous A small, informal Balkan semiuncial with strong Greek influence/Alexandrian semiuncial; of elegant hand 2 high ( 4 between lines) Old Church Slavonic Two-jus, two-jer These probably represent a replacement for the lost original leaves Contains Regula morales (PG 31, 692–869) and some other articles ff. 2–5 Предисловие към постническите поучения на Василий Велики Prologue to Basil the Great’s writings on the ascetic life Предисловие к постническими поучениями Василия Великого Прѣд꙽словие пѡстнїчьскымъ ст҃го васї́лїа архиепс҇кпа кесарїѫ кападокїисꙿкыѫ. Многомъ сѫщим҇ иже ѿ бг҃дъхновенꙿнаго писанїа повѣдоуемымъ. ff. 5–6v Предисловие за аскетическия живот от Василий Велики Prologue about the ascetic life by Basil the Great Предисловие Василия Великого о монашеской жизни Тогожд҇е въѡбраженїе пѡстнїчьства. Гоу҃ н҃шемоу іс҃у х҃оу повелѣваѫщоу. еже г҃лѧ вамъ въ тъмѣ. ff. 6v–21 Предисловие за човеколюбието от Василий Велики Prologue about the love of mankind by Basil the Great Предисловие Василия Великого о человеколюбии Тогожде прѣд҇словие. Ба҃ бл҃гостїѧ и чл҃колюбїемъ. въ блг҃дѣти г҃а нашего іс҃у х҃а. ff. 21–30 Поучение за вярата от Василий Велики Sermon about the faith by Basil the Great Поучиние Василия Великого о вере Тогожд҇е ѡ вѣрѣ. Ба҃ бл҃гаго блгд҇тїѧ заповѣданїе, вашего бл҃гоговѣинꙿства расмотривь достоино. ff. 30–35 Поучение за аскетическия живот от Василий Велики, 1 Sermon about the ascetic life by Basil the Great, 1 Поучиние Василия Великого о монашеской жизни, 1 Тогожд҇е ѡц҃а нашего василїа прѣд҇словїе постнїчьско. Постничьское житїе, единъ разоум҇ имат҇ д҃шевное сп҃сенїе. ff. 35–41v Поучение за аскетическия живот от Василий Велики, 2 Sermon about the ascetic life by Basil the Great, 2 Поучиние Василия Великого о монашеской жизни, 2 Тогожд҇е оустави по широтѣ. Понеже блгд҇тїѧ б҃жиеѧ о имени г҃а нашего іс҃а х҃а. ff. 42–232 Въпроси и отговори за аскетическия живот Erotapokriseis on the ascetic life Вопросы и ответы о монашеской жизни Erotapokrises is numbered from 1 to 350 (т҃и) Въпрашанїа постничьска. Понеже дас҇ намъ слово влас҇ еже въпрашати, прѣжд҇е въсѣх҇ наоучени быти м҃лим сѧ. ѡставлъшемъ слово б҃жїе слоужити трапезамъ: + конецъ трїстамъ и пѧт҇десѧтимъ главизнамъ ст҃го василїа еже по въпросѡм҇. ff. 232v–233 Съдържание на Поученията на Василий Велики Contents of Basil the Great's Sermons Содержание Поучении Василия Великого Иже въ стых҇ ѡц҃а нашего василїа архиепс҇кпа кесарїискаго. слѡвеса къ иже иночьское житїе постнїчьствоуѫщимъ. главизнъ. л҃. а҃. О помыслънѣмъ настоателꙿствѣ. ꙗко недостоитъ постникоу осѡбъ стѧжати что ѿ вещныихъ:⁓ ff. 233v–235 Предисловие към аскетическите поучения на Василий Велики Prologue to Basil the Great's writings on the ascetic life Предисловие к аскетическими поучениями Василия Великого Прѣдъсловїе. Еже о хс҇ѣ любомѫдрїе въспрїемъ. ff. 235v–288r Тридесет поучения за аскетическия живот от Василий Велики Thirty sermons on the ascetic life by Basil the Great Тритцать поучения Василия Великого о монашеской жизни а҃. о помыслох҇ настоателꙿства. и ꙗко не зло ес҇ тѣло ꙗко же нѣцїи въспрїѧшѫ. в҃. колицѣм҇ образы лѫкавїи по҇мысли въ д҃ши съставлѣѫт҇ сѧ. ꙗко не достоитъ женꙿскаа бесѣдованиа безъ съхраненїа творити:⁓ г҃. ꙗко достоит҇ противѫ силѣ тѣлеснѣи мѣрѣти възд҇ръжанїе. и ꙗко҇ добро и законно҇ ес҇ тѣлесно҇е дѣланїе:⁓ д҃. ꙗко лѣпо ес҇ постникꙋ дѣла ꙋ҆хыщрѣти под҇баѫщаа:⁓ е҃ ꙗко не подобаѧтъ чѧста и безъ истѧѕанїа творити происхожд҇енїа :~ ѕ҃ о кротости . и кыимъ образоом҇ любов съставлѣет ѧс҇ :~ з҃. о мѫдровани . вѣрѣ же и надежд҇и и смѣреномѫдри :~ и҃. къ иже въ общемъ житїи под҇ правиломъ :~ ѳ҃. о послѹшани исплъненѣише :~ і҃. ꙗко и хꙋдаа ѿ дѣлъ съ съ мноѕѣмъ ѹсръдїем҇ изволити лѣпо естъ постникѹ :~ аі҃. ꙗко не под҇бает҇ своа ѹпражненїа имѣти постникꙋ :~ ві҃. ꙗко под҇баетъ настоѫщомꙋ ѿч҃ьскѫѧ приꙗзнїѧ ꙗже ѡ послѹшницѣх҇ ѹстраати :~ гі҃. ꙗко не под҇баетъ дрѹжбамъ двама или трїемъ братїамъ въ състоани постничьствѣмъ бывати :~ ді҃. о блговрѣменꙿстви словес҇ . и ꙗко не под҇бает҇ къ блѧдословїꙋ блюсти постникꙋ :~ еі҃. ꙗко под҇бает҇ постныкꙋ извѣстнѣмъ сѫдом҇ пристѫпати къ постничьствꙋ и ѡ поослѹшани :~ ~ ѕі҃. ꙗко не подобаетъ въсѣмъ чловѣкомъ без съхраненїа съпрѣбывати постникꙋ :~ зі҃. ꙗко под҇баетъ не съставныимъ ѿ постни҇къ не подати дръзновенїа и не ѡбиновенїа . нѫ и сихъ хранити сѧ :~ иі҃. ꙗко причьтничьства или настоателꙿства братїи никакоже желаати лѣпо естъ постникꙋ :~ ѳі҃. ꙗко не под҇бат҇ къ тъщеславїꙋ зрѧщꙋ ревно҇вати добраа :~ к҃. ꙗко не под҇бает҇ ꙗже҇ къ житеискым҇ сърѡд҇никѡм҇ гонити ѡбщенїа . или ѡ онѣхъ пещи сѧ :~ к҃а. ꙗко не достоит҇ д҃ховнаго҇ брат҇ства ѿсѣцати сѧ :~ к҃в. ꙗко не под҇баетъ чьсти и старѣишинства искати постникѹ :~ к҃г. о иже о сънѣдех҇ невъзношенїа и простоты :~ к҃д. ꙗко иже къ съвръшенїꙋ блꙋдѫщаго҇ ничтоже происхожд҇енїе прѣвъзможет҇ :~ к҃е. ꙗко не под҇баетъ одежд҇амъ или обꙋщамъ избиранїе възысковати постникꙋ:⁓ к҃ѕ. ꙗко не достоитъ настоѫщмꙋ противнаа тѣлеснѣи силѣ ꙋ҆ставлѣти заповѣдꙋемаа:⁓ к҃з. ꙗко не достоитъ братїи опечалѣти сѧ немощнѣишимъ щѫдѣнїа спод҇блѣемомъ:⁓ к҃и. ꙗко не под҇баетъ настоѫщим҇, ѿстѫпаѫщим҇ ѿ своего събранїа постником҇ дръзновенїа подаати. или тѣх҇ въ приопщенїе житїа прїемати. к҃ѳ. ꙗко не под҇бает҇ иже въстоани жителꙿствꙋѫщо҇мꙋ постникꙋ ѡсобъ что стѧжати ѿ вещныихъ:⁓ л҃. конецъ съ б҃гомъ трїдесѧтим҇ главизнамъ иже въ ст҃хъ ѡц҃а нашего василїа велїкаго: ⁓ ff. 288–290v Поучение за непритежанието Sermon about unownership Поучение о нестяжании Ст҃го василїа слово. како достоитъ иноком҇ быти нестѧжателномъ:⁓ Достоитъ инокꙋ прѣжд҇е въсѣх҇ нестѧжателно житїе. ff. 290v–304v Поучение за духовното усъвършенстване, 1 Sermon about the spiritual perfection, 1 Поучение о духовном совершенствовании, 1 Тогожд҇е наказанїе о ѿвръжени житїа и съвръшени д҃ховнѣмъ:⁓ Прїидѣте къ мнѣ въси трꙋжд҇аѫщеи сѧ и обрѣмененїи. ff. 304v–305v Поучение за духовното усъвършенстване, 2 Sermon about the spiritual perfection, 2 Поучение о духовном совершенствовании, 2 Тогожд҇е ст҃го василїа. посланїе великаго҇ василїа къ ино҇чьствꙋѫщим҇:⁓ Непщꙋѫ оубо ни единого же и̋ного вамъ. ff. 305v–310v Забрани към монасите Prohibitions to the monks Запрещения к иноком All text is marked with numbers from 1 to 64 Ст҃го и великаго василїа запрѣщенїа инокѡм҇:⁓ а҃ Аще кто зд҇равꙿствꙋѫ тѣломъ не радит҇ ѡ мл҃твах҇. ff. 310v–312 Правила за монахините Rules for the nuns Правила для монахин Правила тогожд҇е ст҃го васїлїа о инокынѣх҇. Клѧвшїа сѧ каковоѫ либо клѧтвоѫ. ff. 312–313 Правила за хранещите се на трапезата Instructions for eating at the table Правила для ядущих на трапезе Е҆лкиа на трапезѣ запрѣщенїа различных҇ стых҇. И҆же стихъ съ братїами ѿ небрѣженїа не поѫще. ff. 313–324v Слово за Неделя месопустна от Василий Велики Sermon on the second Sunday before Lent by Basil the Great Слово Василия Великого на мясопустную неделю иже въ ст҃хъ ѡц҃а н҃шего васїлиа великаго кесарїѧ кападокїискыѫ архиепїскопа. слово въ нед҇лѧ мѧснѫѧ, ѡч҃е блс҇ви:⁓ Слова потрѣбѫ дас҇ намъ създавыи нас҇ б҃ъ. ff. 325–325v Правила за йереите от Василий Велики Rules for the priests of St. Basil the Great Правила для священников Василия Великого Ст҃го василїа къ пре҇звїтерꙋ нака҇занїе о бж҃ствнѣ҇и слꙋжбѣ. Потъщи сѧ ѡ презвитере, прѣд҇ставити себе дѣлателѣ непостыдна правѧща слово истинное. ff. 326–343v Поучение за аскетическия живот, компилация Sermon about the ascetic life, compilation Поучиние о монашеской жизни, компиляция This appears to be compilation of items, probably not all by St. Basil, which have lost their separate identity ѿ посных҇ ст҃го васїлиа:⁓ Съвръшенѣишее дѣло постничьскаго жителꙿства. ff. 343v–358 Антология от сентенции и ексцерпти Anthology of wise sayings and excerpts Антология мудрых изречений и эксцерптов Apophtegmata and legends from paterika. Includes sayings of SS. Ephraim, Silvanus, John Chrisostom, Cassian, Nilus, Joseph, Marcian, John the Eunuch, Lot, Pimen, Esaias, Lusius, Amoeus, Pistamon, Sisoes, Macarius the Great, Theodosius the Great, Athanasius, and an anonym ꙗко добро и бл҃гопрїѧтно б҃оу. еже дѣлати по праведномоу словꙋ. и ꙗко ѿ еже не дѣлати, не тъчїѧ въмножꙿство грѣховъ оуклонишѫс҇ и оукланѣѫт сѧ нѣцїи ... и дѣланїе его быти соугꙋбо:⁓ ff. 358–379 Сбирка от извадки за покаянието и за изповедта Collection of excerpts about the repentance and the confession Собрание извлечении о покаянии и исповеди A selection of short excerpts from Scripture and the Fathers, including SS. Gregory the Theologian, John Chrisostom, Basil, Dionysius the Areopagite, Barsonuphius, John Climacus, Theodorete, Isidore, Pimen, Sisoes, Mios and anonymi о покаани и исповѣдани ѿ бжс҇твных҇ писанїи свѣд҇телꙿства и како под҇бает҇ исповѣдовати сѧ и каати сѧ намъ о лютых҇ дѣанихъ. словѡ н҃а:⁓ Възлюбленыи г҃нъ оученик реч сице. ff. 379v–402 Правила за покаянието и изповедта с епитимии Rules on the repentants and confessions with penance Правила о покаянии и изповедании с епитимиями Показанїа о покаани и исповѣдани. и ꙗко не под҇баетъ ꙗже понѫжд҇и бываѧщаа или по съмотренїꙋ нѣкоемꙋ врѣменꙿноу исповѣданїа и прощенїа грѣхомъ ... ѡ҆во же въ надъмленых҇ и прѣлъщеных҇ месалианъ. слово н҃в. Велика оубо еже по б҃ѕѣ слъзамъ крѣпос҇. ff. 402–402v Поучение против месалианите от Йоан Дамаскин Sermon against the Messalians by John of Damascus Поучение Иоанна Дамаскина на месалиан Дамаскиновѡ ѿ ереси масалїанскыѫ рекше єѵ҆хит҇скыѫ ~ Тѡлика же ѥс҇ тѣх҇ ѡ плазства гръдѡс҇; нѫ силованї нѣкоеи ѡбласть себѣ съдѣловаѫще :~ ff. 402v–403 Поучение против новатианите от Григорий Богослов Sermon against the Novatians by Gregory the Theologian Поучение Грегория Богослова на новатиан Ѻ наватїанохъ : ~ Нават҇ съ. иже въ гоненїи спадшѫѧ и пѡкаавшѫ сѧ не прїемлет҇. и покаанїе не прїемлѧтъ :~ Тожд҇е и саватїане и мелїтїане, и сим҇ пѡд҇бнїи ~ ff. 403–404 Поучение за петото кръщение от Григорий Богослов Sermon about the fifth baptism by Gregory the Theologian Поучение Грегория Богослова о пятом крещении Бг҃ословово ѿ еже пакы іс҃ мои ~ Вѣмь и пѧтое кр҃щенїе єже слъзами , нѫ болѣзньнѣише ꙗко ѡмываѫи на въсакь д҃нощъ ложе свое и постелѧ слъзами блѫ же тако горко ѡсѫди , ꙗко безтѣла и безплътень : ~ f. 404 Колофон Colophon Запис

+ Телос Тин Де Тин вивлѡн сим ѳ҃ѡ.

 14th c., middle Unknown; Bulgarian origin ff. 1r–1v 20 July 1866 A letter of J. Muir MacKenzie of 20 July 1866, describing the MS and stating that it was bought from Dečani monastery Bought from the monastery of Visoki Dečani, near Peċ by two English travellers (note signed by J. Muir MacKenzie, f. 1), presumably not long before it was purchased from Miss Mackenzie (note on f. (i)) 3 August 1866

Directly catalogued from the original manuscript using the printed catalogue Cleminson 1988: 80–86

Microform: Central Library of BAS, MF-28,

Digital images: of ff. 6, 11, 404 (files: C7968-03 – C7968-05)

 Джурова и Дуйчев 1977: No. 19 Стефановић 1984–85