даваите
емоу ѿ моѥ трапезе, иже бе рѣкль. присно. м҃ти же. его именующи.
сетованїе. и плаче не излазе ѿ ложнице своѥ. а сньха прѣд҇ставши и рч҇е. не ѿидоу
ѿ соуд҇ до с҃мрти моѥ ноу грьлице оупод҇блю се.
Apocryphal miscellany
Апокрифен сборник
Апокрифический сборник
![Read codicological description [Read codicological description]](resources/images/codicology.svg)
![View XML source [View XML source]](resources/images/xml.svg)
![Use Bulgarian titles [Bulgarian]](resources/images/bg.svg)
![Use English titles [Englist]](resources/images/us.svg)
![Use Russian titles [Russian]](resources/images/ru.svg)
Russia, Moscow, State Historical Museum, 241
Contents
Житие на св. Алексий Римски
Vita of St. Alexis of Rome
Житие св. Алексея Римского
[f. 1r–1v] (11)
Епистолия за Неделята
Epistle about Sunday
Епистолия о неделе
[f. 2r–2v] (6)
вь Іерс҇лме м҃ти гс҇нꙗ сь
апс҇ли быше же знамѣнїа и чюдеса.
множьство мужїе и жени и дети. сьбравше се вьпиющи г҃лаху. прѣс҃та
б҃це нѣ забоуди рабь своих҇.
Слизане на Богородица в ада
The descent of the Theotokos into Hell
Хождение Богородицы по мукам
(5)
и с҃на и
с҃таго д҃ха. да сьнидет҇ кь мне архг҃гль
Михаиль и да повѣс҇ ми земльных҇. и нбс҇ни и абїе сьнидѣ вь ть
час҇ архг҃гль Михаиль. и сь ним҇ .д҃. сан҇ анг҃гль. ѿ
вьстока. .р҃. ѿ запад҇ .р. ѿ полуд҃нѣ. .р҃ѿ
їюга .р҃.
Чудеса на св. Николай Мирликийски. Чудо за сина на Агрипа
Miracles of St. Nicholas of Myra. Miracle about Agrippa’s son
Чудеса св. Николая Мирликийского. Чудо о сыне Агриппы
[ff. 12r–15v] (13)
Слов҇
с҃тго ѡ҃ца ншег҇ Николи чоудотворца.
Агрикь. нѣкто. именемь.
живѣше вь граде. анѳиѡхисцем.
Чудеса на св. Николай Мирликийски. Чудо за Димитрий
Miracles of St. Nicholas of Myra. Miracle about Demetrios
Чудеса св. Николая Мирликийского. Чудо о Димитрии
(7)
Чюдо .в҃. с҃тго Николи.
Ч҃лвкь некто живѣше. вь
Кстадине граде. вь месте рѣкомемь Елетерїа.
Чудеса на св. Николай Мирликийски. Чудо за поп Христофор
Miracles of St. Nicholas of Myra. Miracle about the priest Christopher
Чудеса св. Николая Мирликийского. Чудо о смерти попа Христофора
[ff. 20v–22v] (3)
Третие чюдо с҃тго Николи ѿче
бл҃сви.
Любимци да исповѣмь вьсемъ
не лените се нь послушаите брат҇їе п҃пь некто
имѣнемь Крс҇тофорь.
Разказ за пренасяне на мощите на св. Николай Мирликийски
Story about the transfer of the relics of St. Nicholas of Myra
Повесть о перенесении мощей св. Николая Мирликийкого
[ff. 22v–23v] (2)
Чюдо прѣнесениѥмь мощи с҃таго
Николи архїереа хс҇ва оче блс҇ви.
Вь тисоущноѥ лѣто и вь .ѡ҃.
ѿ въ҇пьл҇щенїа г҃а
н҃шего Іс҇ѵ х҃а. ꙗвленїе г҃а нашего самого .
бѣхоу некы вѣрни пришьд҇ сь трьми корабьми.
тако и б҃оу прославльшомоу
своѥго оугодника. великаго ѡ҃ца н҃шего Николи. б҃оу же н҃шему.
слав҇ вꙿ вѣки. амн҇ь.
Разказ за Антихриста
Story about the Antichrist
Повесть об антихристе
[ff. 23v–27r] (2)
Слово ѡ
аньтихристѣ ѡч҇ блс҇ви.
Какьвь ѥс҇ егд҇а поставить стльпь
мраморень. накраи землѥ. и рч҇е ми вь слѣд҇ мои идете. и тоу морски. раи влечет҇ вь пещероу.
аще ли не покаѥтꙿ се то
начела и коньць не имать. потѡм҇ ни покаати
се. ни с҃псти се ти же кь моукоу. скрозе широкаа врат҇ вьнидоут҇. а тескнаа
врат҇ кь б҃оу ведоут҇. б҃оу же н҃шемоу слав҇ вꙿ вѣки. амин҇ь.
Житие на св. Петка Римска
Vita of St. Paraskeve of Rome
Житие св. Параскевы Римской
[ff. 27r–31v] (11)
Житїѥ с҃тѥ мн҃цѣ Пет҇кы.
Начетькь исцѣленію
дарованиѥмь х҃вемь блаженꙿнаго житїа мч҇нице
Петькы. се же ѿць ею нарицаеть се Агатѡн҇. и
м҃ти ею Политїа.
Житие на св. Димитър Солунски
Vita of St. Demetrios of Thessalonike
Житие св. Димитрия Солунского
[ff. 32r–37v] (9)
вь ть
час҇ ꙗви се има аг҃гль гс҇нь и г҃ла сице.
Цикъл разкази за кръстното дърво от презвитер Йеремия. Разказ как Господ сътвори братство с Пров
Series of stories about the Holy Tree by the priest Jeremiah. Story about Prov’s brotherhood with Jesus Christ
Цикл повестей о Крестном древе пресвитера Иеремии. О том, как Господь побратался с Провом
[ff. 38r–46r] (3)
Слов҇
како҇ сътворі б҃ь брат҇ство ѡч҇е блс҇ви.
Вь нека врѣмена беше ц҃рь
Селевкїе и люблꙗше рч҇е ѡ х҃е
слишати.
Апокалипсис на Йоан Богослов
Apocalypse of John the Theologian
Апокалипсис Иоанна Богослова
[ff. 38r–46r] (12)
Слов҇
Іѡан б҃гослов҇ца
ѥѵг҇листа ѡ пришьстви гс҇ни како хощет҇ прити на землю
соудити миру всемоу ѡч҇ блс҇.
По вьзнесени г҃а н҃шего І҃с
х҃а азь Іѡань вьзидах на гороу
таворьскоую.
Разказ за прекрасния Йосиф
Story about the handsome Joseph
Повесть об Иосифе Прекрасном
[ff. 46r–51r] (6)
Слов҇
прѣкраснаго Іѡсифа како продаше ꙗго братїа коупцем҇ блс҇ви ѡч҇.
Беше Іаковь имаше с҃новь
в҃і. Іѡсифь и Вениаминь. беста мьньша ѿ вьсѣх҇
братїе.
Слово за Успение Богородично
Homily on the Dormition of the Theotokos
Слово на успение Богородицы
[ff. 51r–58v] (8)
С҃лво ѡ успени прѣславнїе и
прѣчс҇тїе прс҇нодви
б҃це Марїе ѡч҇ блс҇ви.
С҃таа и прѣславна б҃ца
прс҇нод҃ва Марїа по ѡбичаю ходещи на с҃ти
грѡбь г҃а б҃а.
Житие на св. Георги
Vita of St. George
Житие св. Георгия
[ff. 58v–69v] (8)
Мс҇ца
априліа. к҃г. д҃нь. сказанїе ѡ рожд҇ьстве его
и ѡ мч҇ни его с҃тго мч҇ника Геѡргїа блс҇ви ѡч҇е.
Вь врѣмѣна та беше чл҃вкь
некто҇ имѣнемь Героньта. вь Кападокыи
живоуща. и жена ѥго имѣнемь Полихраніа.
Цикъл разкази за Авраам. Разказ за смъртта на Авраам
Series of stories about Abraham. About the death of Abraham
Цикл повестей об Аврааме. О смерти Авраама
[ff. 70r–73v] (12)
нааше кто
грѣдеть....и вьнидоше вь домь Авраамовь и
посла Авраамь
и дасть ѥмоу .г҃. ꙗбльке.
и виде Авраамь и вьзлюби техь и прострь рукоу свою да примет҇ ꙗбльке. и прѣда д҃хь свои в руку г҃вы своѥму
б҃оу н҃шемоу слава вь вѣки аминь. аминь. аминь.
Евангелие Никодимово. Послание на Пилат до Тиберий
The Gospel of Nicodemus. Epistle of Pilate to Tiberius
Евангелие от Никодима. Послание Пилата Тиберию
[ff. 73v–80v] (3)
Слово на вьскресенїе х҃во. блс҇ви ѡ҃че.
Веледрьжавномоу и ѕело
чс҇тному и многостроиною Тиверію кесару азь Пилать
понитьски вьсточнїе страни і ѡбласть.
Слизане на св. Йоан Предтеча в ада
St. John the Baptist’s descent into Hell
Хождение св. Иоанна Предтечи во ад
[ff. 80v–88v] (7)
Слов҇
Іѡана с҃тго предитече.
Вьзлюблѥнии. добро ѥс҇ рещи каково ѥс҇
б҃лговещенїе прд҇тчво вь аде.
Чудо на св. Теодор Тирон
Miracle of St. Theodore Teron
Чудо св. Федора Тирона
[ff. 88v–92v] (2)
Чюдо бывшѣе при
Костаньтинѣ ц҃рь с҃тго мч҇ника хс҇ва Ѳеѡд҇ра.
Вь д҃ни же ѡни. при
Костаньтине ц҃ры ѡбрѣте се воинь добрь и лѣпь видѣнїемь моужь. и вь
храбрьствѣ нестрашливь.
Евангелие Никодимово. Разказ как Марта осъди Пилат
The Gospel of Nicodemus. Story about how Martha accused Pilate
Евангелие от Никодима. Повесть о том, как Марфа осудила Пилата
[ff. 131r–132v] (10)
вь Римь. и
логѵнь вь кошули сп҃совѣ бьіс҇ ѡблѣчень. що
бѣше м҃ты б҃жїа сътворыла своима рукама с҃ноу своѥму. бѣше бо таи
кошулю тꙿканна ꙗко мрѣжа. и не могоше ю раздѣлитьі. на распетїе
іс҃во.
Видение на пророк Даниил
Vision of the Prophet Daniel
Видение пророка Даниила
[ff. 132r–135v] (3)
Тако г҃лѥ г҃ь вьседрьжитель
горе тебе землѥ. егд҇а аг҃гльскоѥ скыпьтро вь
тебѣ црс҇твоуеть. тогд҇а
заповѣд҇ г҃ь вьседрьжытель. единому ѿ
аг҃гль своихь сьниди и вьзꙿмы истиноу и мирь ѿ землѥ.
а грѣшныци изгоними
боуд҇ть праведнїицыже наслѣдеть раи.
грѣшницы же моукоу вѣчноую. ееже намь избавиты се. поклаанꙗющим с҇е ѡ҃цоу и с҃ноу и с҃тому д҃ху н҃нꙗ и пр҃сно и
вь вѣкы вѣкѡм҇.
Видение на Анастасия Черноризица
Vision of the nun Anastasia
Видение Анастасии Черноризицы
[ff. 136r–153v] (8)
Слышите братыѥ б҃жїа
ч҃лвколюбиїа. млс҇рдыꙗ иже намь недос҇инимь твоимь рабомь. малу и велика. иже
поусти кь нмь. млс҇рдь
г҃ь.
под҇визаите с҇е и ви братїе. да не
вьнидете въ моукы сїе. иже прѣд҇зрѣхомь. и да
избавит ны г҃ь б҃ь н҃шь. ему же под҇баеть.
вьсака слава чс҇ и покланꙗнїе. ѡ҃цу и с҃ноу и
с҃тому д҃ху. и н҃нꙗ и прс҇но и вь вѣкы
вѣкомь.
Чудо на св. Мина
Miracle of St. Menas
Чудо св. Мины
[ff. 153v–154v] (1)
Чоудо с҃тго мч҇ника Мина.
Бѣше жена ѿ земли
Фиситинс҇кую. имаше злато и
сребро многоукрашена ѿ рода своѥго.
Въпросите на св. Йоан Богослов към Авраам
Questions of St. John the Theologian to Abraham
Вопросы св. Иоанна Богослова Аврааму
[ff. 154v–155v] (9)
Сказанїе. ѿ впрос҇
Вьзиде б҃ь на гороу
ѥлѥоньс҇коую. с оучениками своимы. и г҃ла
имь азь вьсхожоу на н҃бо ѿ вас҇.