Повѣс ѡ
сь..... проувѣдни и ѡ
вьс...... на и до създаному Адам...
... даже и до Ноіа, иже при
нѣм.... бис. быше
родвь, десет лѣт. в҃ом҃и.
ѿ хсва рожьдства даже до Констанꙿтїна
вѣликаго. и б҃лгочьстиваго мужа лѣт
.с҃н҃ѳ҃.
Apocryphal miscellany
Апокрифен сборник
Апокрифический сборник
![Read codicological description [Read codicological description]](resources/images/codicology.svg)
![View XML source [View XML source]](resources/images/xml.svg)
![Use Bulgarian titles [Bulgarian]](resources/images/bg.svg)
![Use English titles [Englist]](resources/images/us.svg)
![Use Russian titles [Russian]](resources/images/ru.svg)
Ukraine, Odessa, State Library, V. Grigorovič, 1/112
Contents
Летопис кратък от Адам до Константин Велики
Short chronicle from Adam to Constantine the Great
Летописец краткий от Адама до Константина Великого
[ff. 1r–2v] (1)
Описание космографско, извлечение. За градината на Едем
Cosmographical description, excerpt. About the garden of Eden
Космография, фрагмент. Описание Рая
[ff. 2v–4v] (1)
Друго ѡ едеме
Едемь и макарѣнѣ ц҃ркѡв едну имать антракомь единостаннїмь
камїкомь дльготу з҃. паприща.
ибо манꙿна начинаетꙿ се.
дрьжити въ суботу пасхи. и дрь жить за .з҃.
д҃ны брашно же ѿ раа ꙗко и магла въздушнаа.
Цикъл разкази за кръстното дърво, приписван на Григорий Богослов
Series of stories about the Holy Tree, attributed to Gregory the Theologian
Цикл повестей о Крестном древе, приписываемых Григорию Богослову
[ff. 4v–10r] (10)
Слов ѡ
крстѣ чстнем и ѡ двою крсту
разбоичю. избранїе Глигорїа б҃гословꙿца ѡч
блсвь.
Адамь бѣше прѣд двѣрим раискыми въ
едемѣ. егда приблыжише се д҃ны его кь с҃мрти
вѣлико бѡлеше немощїю.
вьпросы Соломон демоны и рче колїко
ѥс ѿ едема до іерслмь. демони реше .н҃ и ѯ҃г҃. милїе места. прѣмерише демоны и
ѡбрѣтоше тако.
Цикъл разкази за кръстното дърво. Разказ за Адамовата глава
Series of stories about the Holy Tree. Story about Adam’s head
Цикл повестей о Крестном древе. О голове Адама
[ff. 10r–12v] (9)
Глава же адамова стоꙗше въ
коренїи и никто ю знаше. Соломонь изыде на ловь да ловить. и вьзеть
его бура напрасна.
а разбоиныка невѣрꙿнаго.
распеше о шоую хса. на дрѣве еже израсте на
морꙿскои рѣце еже посады Моиси.
Цикъл разкази за кръстното дърво. Разказ за двамата разбойници
Series of stories about the Holy Tree. Story about the two robbers
Цикл повестей о Крестном древе. Повесть о двух разбойниках
[ff. 12v–13v] (12)
Исправленїе о двою
разбоинїкы.
Егд
искаше Ирод г҃а нашего І҃у хса оубиты, поеть Іѡсїфь б҃цу сь Ісѵмь.
а другы разбоиникь иже ѡ
шю не лѣпо г҃лаше. такожде ѿпаде б҃у нашему
слава въ вѣкь.
Разказ за стария Александър
Story about the old Alexander
Повесть о ветхом Александре
[ff. 13v–20r] (5)
Быс
град вѣлкь ѕѣло въ
анаѳолискои земли на мѣс скамандре. имаше
.м҃ѕ. врат. исхождаше из
него воиска .о҃. стѣговь.
и тако алеѯанꙿдрь ц҃рь
ѿсече главу проклетои Гилуде. и самь скочи въ море оудави
се. б҃у нашему слав вь вѣкы. амїн.
Слизане на Богородица в ада
The descent of the Theotokos into Hell
Хождение Богородицы по мукам
[ff. 20r–31v] (5)
Ѡ ісьхожденїе мукамь прѣс҃тїе влд
е наше б҃це ѡче блсви.
Бл҃говесты с҃та б҃ца вьзыде
на гору елеѡнсцѣи. и поклони се кь г҃у и рче
г҃и б҃е мои.
въси единемь глсамь възупише слава сьмотренїю твоему едине
члвколюбче. ими же хвалїмь сь ѡ҃це и сь прѣс҃тимь и
б҃лгымь и животворещїмь д҃хѡм твоимь. н҃нꙗ и прсно вь вѣкы
вѣком амин.
Летопис кратък, 2
Short chronicle, 2
Летописец краткий, 2
[ff. 31v–36r] (1)
Сказанїе вькратцех сущимъ ѿ Адама. до д҃н....
врѣмене.
Адамь роди Сита Сиѳь Еноса Енось Каинана. Каинь Малелеила
Малелеиль Иареда Иаредь Еноха.
ѿ Адама до Константина
ц҃ра лѣт
..... до Стефана срьбскаго ц҃ра.
Родослов на сръбските владетели
Genealogy of Serbian rulers
Родословная сербских правителей
[ff. 36v–42r] (2)
Летпись
ц҃рь срьпских господини и ц҃рь до зде кто би... црства и како сконꙿча се.
Вь лѣт ѕ҃т҃ѯ. сьставише се наша словѣса. с҃тимь Кѵрїломь
оучителемь слѣ сликом
вь лѣто ѕ҃фи҃в. ѡступи Римь. ѿ православїа.
и тоже лѣто быс чюма. многа за .г҃. лѣт
и тоже лѣт по много зем҃ле быс суродица оу пшенїце. и дрьжа за .г҃. лѣт. вь лѣто .ѕ҃ц҃с҃.оубише турцы турце на Дунаву. и
хватише воеводу.
Сказание за 12-те петъка
Story about the twelve Fridays
Сказание о 12-ти пятницах
[ff. 42r–43v] (13)
Начело .в҃і. петкомь.
вѣликымь. како подбаеть чести сих .в҃і. петкь. постити се. варено не ꙗсты б҃а
молити. непрѣстанꙿно.
Мсца.
м҃рту. петкь .а҃. егда же Адамь прѣступи
заповедь б҃жїю. изꙿгнань быс въ час .з҃і. из раꙗ.
Въпроси и отговори. Разумник-Указ
Erotapokriseis. Razumnik-Ukaz
Вопросы и ответы. Разумник-указ
[ff. 43v–47r] (14)
Сь б҃гомь починаемь разумникь
сїе ѥс оучител вьсемь
словомь г҃а б҃а и спса нашего Ісѵ Хса.
Мсца
мартїа .з҃і. вьскрес Х҃с
костасвоего Лазара. мсца марꙿтїа
.и҃і. д҃нь сьтвори цвѣтоносїе.
ѿ Хамаа зачеху се егѵтенѣ.
фараѡнтине зане проклеть
быс Хамь. и сѣме его проклето. потопивии
вса вь морїи чрьмꙿное. б҃у нашему слава.
вь вѣкы аминь.
Въпроси и отговори. Разумник
Erotapokriseis. Razumnik
Вопросы и ответы. Разумник
[ff. 47r–48v] (19)
Разумникь
Чтое ѥс .д. ѡреху. в҃і жьнеху .м҃. врьшеху вьси ѡбрѣтоше .г҃
кьбли. ѿвѣт апслы и
мчнци. и прорци
ѡбрѣтоше с҃тою Троицу.
Іѡна вь чрѣве. китове
вьпиаше вьзупих. вь печали моеи. кь г҃у и
оуслиша ме.
Съновник
Dream book
Сонник
[ff. 48v–49v] (3)
Сь б҃гомь починаемь сьновникь
вьсему .
Аг҃гла видевь. ѡ вьсемь
добро и радос кажеть. воль видевꙿше аще се
прѣтиль то добра годин
кажеть.
Подбаеть знати въсаки ч҃лвкь како раждаетьꙿ се новь мсца коемь
час
мсца
ѡкто. с҃вщь вь .і҃. час д҃немь.
Житие на св. Петка Римска
Vita of St. Paraskeve of Rome
Житие св. Параскевы Римской
[ff. 49v–58r] (11)
Житїе и стрть. с҃тую мчнїцу Петку.
Въ време ѡно. быс етерь мужь. именемь Агатонь. и жена его
Полїтїа. та беста христанїна б҃говѣрꙿна.
и въ гробѣ положив на мѣсте нарїцаемѣмь Каликрати. и тако молѣтꙿ
се хсу за мирь хрстꙗнски б҃у нашему слава въ вѣкы
амин.
Житие на св. Ипатий
Vita of St. Hypatios
Житие св. Ипатия
[ff. 58r–96r] (2)
Мсца
мартїа .л҃а. мчнїе и
страстꙿ иже вь ст҃ых
ѡ҃ца нашего сщ҃нномчника Ипатїа. ѡч блсви.
Въ врѣме ѡн. црствующу Ѳеклиану въ
Византїи. сьдрьжааше іоудеискаг идолослуженїа
въ вьсех.
іаже имена ц҃ремь. и мчникови. с҃тго Ипатїе. Кыпрїань. Ѳеѡклиань. х҃.
лоукїань. бѣс Варꙿлас.
бѣс .х҃. главдїань. х҃. Ховарь. бѣс Роуфь. ес с҃нь Лукїана
ц҃ра. слава съврьшителю мчнику
Ипатїе.
Въпроси и отговори. Разумник
Erotapokriseis. Razumnik
Вопросы и ответы. Разумник
[ff. 91r–93r] (19)
Въпрос да скажи ми що дрьжить землю. рче
вода висока. да що дрьжить. воду. ѿвѣ. камень плосень
велꙿми. да что дрьжить. камень. рче камень
дрьжитт .д҃. китове златы.
и оудареть херувїми въ
крилѣ. того ради на земли въсака птица.
потрепещеть. тогда петель. мируви
проповѣдуеть.
Имената на ангелите
The sacred names of the Angels
Имена ангелов
[ff. 93r–93v] (2)
А се имена аг҃гльска. иже
обладають и виногради и градинами
А҃. име ему
....... напиши име ему на крсте. и постави посрѣд виноград. илы ниву. или градине. и проженеть въсакаго дїавола ѿ туд.
Молитва против “нежит”
Prayer against the illness called “nežit”
Молитва против «нежити»
[f. 94r] (3)
и рче ему архг҃гль идеті нежиту поженете. коренїе възвратіте. да
исꙿхнеть и ѡставитꙿ се раба б҃жїа име р. въ
име ѡ҃ца и с҃на и с҃тго д҃ха аминь.
Молитва против всякаква болест
Prayer against any illness
Молитва против любой болезни
[f. 94r–94v] (1)
М҃лтва ѿ въсакое болѣзни
нечьстиваго д҃ха и ѿ глави.
Ѡ҃че с҃ты въсемоги прѣвечни
б҃е ѿтрини въсе болѣсти. ѿч҃лвка сего. ѿ глави ѿ власи ѿ
врьха.
ѿ въсакого тела раба б҃жїа
име р. въ име ѡ҃ца и с҃на и с҃тго д҃ха
аминь.
Повест за Варлаам и Йоасаф. Притча за тримата приятели
Barlaam and Josaphat. Parable about the three friends
Повесть о Варлааме и Иоасафе. Притча о трех друзьях
[ff. 94v–97v] (8)
Слов
Іѡана Злѵс҃т аго. на
бл҃говѣщенїе прѣс҃тѣи влдчце нашеи б҃ци. и
прснодвѣ Марїи. ѡче
блсви поученї.
Нѣкто чл҃вкь имѣаше три другыи. два же сь
любовїю чьтеше а третїаго небрѣжен...
имаше.
Поучение за злите жени
Sermon against evil women
Слово о злых женах
[ff. 98r–100v] (6)
да не съ тѣми злымы
ѡсужденныи будѣте нь б҃лгочьстно поживꙿше.
радости вѣчнѣ и црствїа нбснаго съ б҃гомь боазньними. и кротꙿкыми наслѣдници
будете, ѡ х҃ѣ і҃сѣ г҃и нашемь. ему же слава въ вѣкы
аминь.
Разказ за милостинята, от Патерика
Story about almsgiving, from the Paterikon
Повесть о милостыне, от Патерика
[ff. 100v-104r] (5)
Мсца
дек .ѕ҃. д҃нь. пооученїе Іѡанна Златооустаго. слово о млстины даеи нищимь х҃у даеть въ заемь. и
стократицѣю прїимѣть.
Бѣше жена некаа хрстїаница имущии мужа еллїна. и бѣста ѡба
оуб҃га. тькмо имѣху .н҃. сребрьникъ вѣликых.
ꙗко тьчїю .н҃. сребрьникь
даль ѥс тебѣ. нъ и сь лихвою подас виждь ꙗко нѣс иного ни нбсы ни на
земли. нь ть ѥдинь ѥс вѣруи ему моужу. и
таковимь искушенїемь быс хрстїанинь. и прослави х҃а б҃а нашего.
Слизане на св. Йоан Предтеча в ада
St. John the Baptist’s descent into Hell
Хождение св. Иоанна Предтечи во ад
[ff. 104r–119v] (7)
Слово на стрсти г҃а нашего Ісѵ Хса въ с҃тыи и великы четврьткь.
Поставише ему .л҃.
сребрьникь. цѣне бесцѣнꙿнаго. ѡ горѣ тебѣ чюдо что еси сьтвориль. на
.л҃. сребрьницехь продаеши творꙿца н҃боу и землю.
поне
троуды се мѣне рад. аще и поругань бых. кто непоругань будеть ѿ тацѣх