Repertorium of Old Bulgarian Literature and Letters


Miscellany of priest Pribil[Explore contents][View XML source][Search manuscripts][Explore bibliography]


Bg: Прибилов сборник; Ru: Сборник попа Прибила

(f. 236v) Колофон Colophon Запис (53)
Location Serbia, Belgrade, National Library. Shelfmark: 828
Date 1409
Extent 236 folios. Folio dimensions: 140 x 205 mm.
Watermarks None
Binding The back woden cover is prezerved only, which is wrapped with leather
Condition 30 folia are missing in the beginning (3 quires); some folia in the middle are torn
Contents
(f. 1r) Чудо на св. Николай Мирликийски, неидентифицирано Miracle of St. Nicholas of Myra, unidentified Чудо св. Николая Мирликийского, неидентифицировано (2)
(f. 2r) Цикъл разкази за Авраам. Разказ за праведния Авраам Series of stories about Abraham. About the righteous Abraham Цикл повестей об Аврааме. О праведности Авраама (13)
аврамь вьста и постави богы на ѡсла. и шь понесе и продавати вь градь. и выде каль голем и рче богомь. аще ви ѥсте истынны бози, сьблюдете ѡсла и сами себѣ. да не оугльблѣть вь каль. и вьлезе ѡсль вь каль и оугльноу. Аврамь р҃е аще ви добри бысте были богы. соблюли бысте сами себѣ. The text is concordant with the text in No. 104 National Library – Belgrade
(ff. 3r–6v) Разказ за кръчмарката Теофана Story about Theophano the tavern-keeper Повесь о корчмаре Феофане (9)
С҃лво ѡ Ѳеѡфане крьчмарице. како погубы Фоку ц҃ра и братию ѥго. вь единоу нощь. ѡче б҃ви. Вь нека врѣме быше Фоука ц҃рь. имаше братию свою и бѣху вси храбры добры и великы. Видите ли братиѥ како жена с҃тыих оулавлꙗѥть. не казоуи жене ни зло ни добро. ꙗко Евва и змїа дїаволоу бо слоуга ѥс. б҃оу нашемоу с҃лав вь вѣкы амнь. This is the first redaction of the text. The earliest copy of the first redaction is i the MS No. 104 NB – Belgrade, 14th c.
(ff. 7r–11v) Разказ за Самсон Story about Samson Повесть о Самсоне (9)
С҃лво ѡ Самсоне. ѡче благосвы. Бѣше моужь именемь Манои и бѣше бездѣтнь. и бѣше вь пѣчали мнозеи ѡ чедѣх. This is the first redaction of the text; second redaction: No. 677 NBKM – Sofia, 15th c.
(ff. 11v–13v) Повест за Варлаам и Йоасаф. Притча за тримата приятели Barlaam and Josaphat. Parable about the three friends Повесть о Варлааме и Иоасафе. Притча о трех друзьях (8)
С҃лво ѡ скоропрѣходещы жити Іѡане Златоусте. ѡ разуме д҃шевнемь. разоумьнь разоумꙿньмь ч҃лкомь. Чл҃вкь некыи имеꙗше, г҃. дроугы. два сь любовью чташе. а третиѥм не брѣжаше.
(ff. 13v–17r) Разказ за св. Йоан Милостиви и братята Сидор и Глитиан Story about St. John the Merciful and the brothers Sidor and Glitian Повсеть о св. Иоанне Милостивом и братьях Сидоре и Глитиане (4)
С҃лво имеꙗше Іѡн м҃лтвы патрїарх. вь Алеѯндри. Бѣше ч҃лвкь б҃лгь. и многомлстывь никогда не гнѥваше се. распитоваше вь горах и вь градовѣх. Probably a part from the John the Merciful Life (John of Alexandria)
(ff. 17r–20v) Цикъл разкази за Авраам. Разказ за смъртта на Авраам Series of stories about Abraham. About the death of Abraham Цикл повестей об Аврааме. О смерти Авраама (12)
Сл҃во. ѡ смрты. аврамове. Егда посла г҃ь архаггла Михаила и рче иди вьзлюблѥнꙿномоу еже гостоу Аврамоу. сь радостию великою прими доухь Аврамовь. The copy is concordant with the text in No. 29 from Savina Monastery
(ff. 20v–31v) Разказ за прекрасния Йосиф Story about the handsome Joseph Повесть об Иосифе Прекрасном (6)
С҃лво ѡ пркраснем Іѡсифе. Бѣше Ꙗковь имꙗше с҃новь. в҃і. Іѡсифь сь Вениамыномь беста мьнша ѿ все братїе. The text is concordant with No. 677 NBKM – Sofia, 15th c.
(ff. 31v–41v) Житие на св. Алексий Римски Vita of St. Alexis of Rome Житие св. Алексея Римского (11)
Мсца марте .з҃і д҃нь житые ч҃лвка б҃жыѥго Алекьѯе. Бѣше жл҃вкь хрїстолюбывь нищїе любе. вь граде Ерслмьсцемь именемь Ефимїань. вь Рыме беста .в҃. ц҃ра единомоуиме Ѡрѣѡнь а дроугомоу Нарекаѡнь. The text is concordant with No. 104 National Library – Belgrade, 14th c.
(ff. 41v–53r) Житие на апостол Петър, апокрифно Vita of the Apostle Peter, apocryphal Житие апостола Петра, апокриф (6)
Мсца юна .к҃ѳ. д҃нь. житыѥ с҃тго апсла Петра. како пожить сь г҃мь н҃шымь І҃с х҃мь и како пострада. вь поустыны по вьзнесены гсны. .н҃. лѣть и како пострада ѿ Нерона ц҃ра. Жытїе б҃лженаго апсла Петра иже сь г҃мь нашымь, І҃с хсмь. по плоти и распѣти ѥго и по воскресны ѥго. и по вьшьствы ѥго на нбса бывшымь чюдсемь. и исходещїимь блгдтыю г҃а нашего Ɩ҃с х҃а. Other copies: No. 29 Monastery Savina; text coincides with the copy published by Радченко 1898 and is different from the copy published by Мочульский 1899; see also Nо. 684 NBKM - Sofia, etc.
(ff. 53r–75r) Повест за Акир Премъдри Story about Ahikar the Wise Повесть об Акире Премудром (8)
Слво о прѣмоудросты Акырѣве. Сынагрыпь ц҃рь андꙿскы и наливскы быс вь та врѣмена. азь Акирь бѣх кныжникь. и рченно мы быс ѿ г҃а чеда не имати. Дурново 1915
(ff. 75r–86v) Апокалипсис на Йоан Богослов Apocalypse of John the Theologian Апокалипсис Иоанна Богослова (12)
Слов Іѡнна б҃гослова ѡ пришьствы Хсве. По вьзнесены г҃а нашего Ісѵ Хса азь Іѡннь. вьшьдшоу ми нагороу ѳаворскоую. на неи же Хсь своѥ бжство показа намь. не могоущїимь зрѣти намь. The text is concordant with No. 29 from Savina Monastery
(ff. 86v–88v) Чудеса на св. Николай Мирликийски. Чудо за поп Христофор Miracles of St. Nicholas of Myra. Miracle about the priest Christopher Чудеса св. Николая Мирликийского. Чудо о смерти попа Христофора (3)
Чюд. с҃тго Николи. азь же дроугоѥ чюд вамь повѣмь. да не лѣните с. ноу ꙗсно послоушаите. Попь некто именемь Крстофорь ѡд града Метелина и тако имаше ѡбычаи. по всѣ лѣта ходити на празныкь с҃томоу Николе.
(ff. 88v–93v) Чудеса на св. Николай Мирликийски. Чудо за сина на Агрипа Miracles of St. Nicholas of Myra. Miracle about Agrippa’s son Чудеса св. Николая Мирликийского. Чудо о сыне Агриппы (13)
Чюд. с҃тго Николи. Бѣ некто моужь именемь Никола. въ прѣждеречнѣмь Костандине граде. роукодѣльствомь крьмле се.
(ff. 93v–100r) Слово за Рождество Христово Homily for Christmas Слово на Рождество Христово (7)
Мсца декбрꙗ. вь .к҃е. д҃нь по плоти рождьства г҃а І҃са нашего Хса. Х҃оу правьдывомоу с҃лнцоу. днсь ѿ д҃вы прчстыѥ вьсиꙗвьшоу тьма нечьстивыих ѿбѣже.
(ff. 100r–110v) Слово за Богоявление Homily on the Epiphany Слово на Богоявление (5)
Мсца геньвара вь .ѕ. д҃нь с҃таго б҃гоꙗвлѥнїе. г҃а и б҃а спса нашего І҃ѵ х҃а. Х҃с г҃ь свѣть великыи. вь си свѣтлыи д҃нь пришдь кь Іѡаноу б҃лговѣщаю выи братїе. азь ѥсмь свѣть.
(ff. 110v–120r) Слово за светата неделя от Евсевий Александрийски Sermon of pseudo-Eusebius of Alexandria about how to observe Sunday Поучение Слово о святой неделе Евсевия Александрийского (1)
Сказанїе с҃тыѥ Недлѥ. сказанно с҃тыимь Евьсевиѥм епскоупомь ц҃рыград. како ѥс чьс творытыи с҃тыѥ недлѥ. По оутрьныи вь с҃тыѥ недлѥ сѣдщоу б҃лженомоу епскпоу пришьд Александрь вьпроси б҃лженнааго епскпа г҃лѥ. вьпрашаю те г҃и чесо рады не дѣлаѥмь вь недлю. и блоудемь не дѣлающе вь ню. ꙗко же дѣлаѥмь .ѕ. д҃нїи.
(ff. 120r–128r) Слово за отсичане главата на св. Йоан Кръстител Homily for the Beheading of St. John the Baptist Слов на усекновение головы св. Иоанна Предтечи (4)
Мсца авьгоуста. к҃ѳ. д҃нь оусѣченїе с҃тго и славнааго прорка прдтче. крстлꙗ Іѡанна главыи. Ꙗко семоу же едынь любен поустыноу. на мѣстѣ ѥдиномь краснѣмьдоброгласнымь писканїемь птычимь, и дрѣвнымь шоумомь двыжемь.
(ff. 128r–135r) Житие на св. Димитър Солунски Vita of St. Demetrios of Thessalonike Житие св. Димитрия Солунского (9)
Мсца ѡктебрїа .к҃ѕ. д҃нь мчниѥ с҃тго великааго хсва мчника Дмитрїа. Максимїань еркылиѥ примивꙿ готыи и савроматыи. к рымлꙗнемꙿ же низьшьд. въ солоуньскыи град. тоу живеше демоночьть сїи и б҃гохоулꙿныикь. The copy is concordant with No. 104 National Library – Belgrade
(ff. 135r–141v) Откровение на св. апостоли Revelation of the holy Apostles Откровение св. апостолов (1)
Вьзысканиѥ прѣмоудросты и вьпрошенїе. с҃тго Василїа и Глигорїа. и ѿкрьвенїе. с҃тыимь апсломь. Вь д҃ны ѡны по вьшьствыѥ г҃а нашего Іѵ х҃а ѿ горы елеѡньскыѥ. придоше .в҃і. ѿ оученикь вь оудоли асафатови. и сьтвороу м҃лсть ѿ .г҃. род любещих ме. моꙗ бо ѥс слав и ц҃рство сь ѡ҃цемь и с҃тымь и животворещимь д҃хомь н҃нꙗ и прсно и вь вѣкы вѣкѡм. The text is concordant with the text in Dragolov sbornik (see Соколов1888: 58 sq.; Сперанский 1914: 14–20)
(ff. 141v–148v) Поучение за суетния живот Sermon about the vanity of life Слово о суете мирской (4)
Слов ѡ҃ца нашего Іѡнꙿна златоустаго ѡ соуетнѣмь жизны мира сегѡ. и ѡбращенїе д҃шамь вь оутѣхоу. Елико жизны сиѥ соуѥтныѥ и гыблющеѥ вещи ѡставите не пакы на тьжде срдць ваших ѡбращаите.
(ff. 148v–155r) Слово за Възкресение Лазарово Homily on the Resurrection of Lazarus Слово на воскресение Лазаря (4)
Вь соуб на вьскршениѥ с҃тго и праведнаго Лазара. Прїидѣте вьзлюблѥнꙿны празнолюбцыи. паче соуще и хслюбцыи, насладите с днсь неизреченꙿныѥ радости.
(ff. 155r–164r) Цикъл разкази за кръстното дърво, приписван на Григорий Богослов Series of stories about the Holy Tree, attributed to Gregory the Theologian Цикл повестей о Крестном древе, приписываемых Григорию Богослову (10)
Слов с҃тго Глыгорїа б҃гословца ѿ Іѡанꙿна оупрось ѡ крстѣ чстнѣмь г҃а б҃а нашего І҃ѵ х҃а и за два крста разбоиныча. оуказь ѿкоуд како заче се. Адамь бѣше вь едомѣ. прѣдд҃врьмы раискыми. егда приблыжи се ѥмоу сьмр҃ть. вьзболѣ велико. с҃нь ѥго сыть вьпроси м҃трь свою и рче. повѣждь ми м҃ти моꙗ. почто сико ѿць мои выждоу ѥго болеща. This is the first redaction of the cycle. (Милтенова 1982)
(ff. 164r–168r) Въпроси и отговори. Разумник Erotapokriseis. Razumnik Вопросы и ответы. Разумник (19)
Вьпроси с҃тго Ефрема кь с҃томоу Василїю. Вь недлю сьтвори бь н҃бо и землю и д҃нь и нощь. Вь понедлникь сьтворы сл҃нце и лоуноу ... вь петькꙿ же сьтворы Адама роукоѥ своѥю. вь соуботоу д҃шоу ѥмоу вьдьхноу и ѡживы ѥго. The text coinsides with Eratoapocrysis about Creation (partly); Močulskij considered it one of the most interesting variant of Slavic heretic eratoapocrysis with Bogomilistic elements; other copies: No. 677 NBKM – Sofia (Мочульский 1893).
(ff. 168r–169v) Поучение за отделянето на душата от тялото от Теофил Александрийски Sermon by Theophilos of Alexandria on the separation of the soul from the body Поучение Феофила Александрийского разлучение души от тела (4)
Слов Ѳеѡфїла архїепскпа ѡ исходѣ д҃ши ис тѣла. Разоумѣваите братыѥ. какь страх и трепѣть имате выдѣты, егда д҃ша ѿ тѣла разлоучаѥтꙿ се. The copy is concordant with the text in No. 413 from Bodleian Library
(ff. 169v–173r) Поучение за умилението Sermon on tenderness Слово об умилении (2)
Слов ѡ оумыленїи. Ѡх д҃ше оуви оужико моꙗ, и горѣ сьпроужныце моꙗ, ѡчесомь прьвеѥ истежоуть ть аг҃глыи и за что ѡтвѣть даси, и ѡ которомь дѣлѣ ѡтвѣщаѥши.
(ff. 173r–174r) Разказ за черноризеца Мартирий Story about the monk Martyrios Повесть о черноризце Мартирии (2)
Слов ѡ чръноризцы Мартырїи, како г҃а поноси. Вь земли савѣрсцѣи бѣше нѣкыи чрьноризець. хрстолюбывь и млстивь. нищелюбць юнь сїи вьзрастомь старꙿ же сьмысломь.
(ff. 174r–174v) Поучение за милостинята и за поста Sermon on almsgiving and fasting Поучение о милостыне и посте (1)
Ѡ млстыни и ѡ постѣ коѥ ею боле ѥс. Дваа нѣка мныха стезаста се ѡ словесикако которы ею живеть и коимь ѡбразомь и дѣломь едынь ею бысть постныикь, а дроугы странолюбць.
(ff. 174v–177v) Житие на св. Григорий Декаполит, извадка Vita of St. Gregory of Dekapolis, excerpt Житие св. Григория Декаполита, фрагмент (1)
ѿ житїа с҃тго Грїгорїа двоѥслѡва. Вь странѣ некоѥи г҃лѥмѣи Ноурсїа прѣзвѵтерь нѣкои бѣ и вьвѣренноую ѥмоу цр҃ковь ѿ г҃а и стадо сь страхѡмь сьблюдааше.
(ff. 177v–188r) Слизане на св. Йоан Предтеча в ада St. John the Baptist’s descent into Hell Хождение св. Иоанна Предтечи во ад (7)
Слов ѡ съшьствы Іѡан прдтеч вь адь. и с҃тго ѡ҃ца нашего Евьсевїа епскпа алексаньдрьскаго ѡ прѣданы г҃а н҃шго І҃ѵ х҃а. Възлюблѥнꙿныи добро ѥс рещїи каково ѥс б҃лговѣщенїе прдтече вь адь.
(ff. 188r–197v) Евангелие Никодимово. Послание на Пилат до Тиберий The Gospel of Nicodemus. Epistle of Pilate to Tiberius Евангелие от Никодима. Послание Пилата Тиберию (3)
Вьзношениѥ и посланїе ѿ Пилат вь Рымь. кь Тиверию кесароу. и сотвореныи гсмь нашимь І҃с хсомь. Великодрьжавномоу и зѣлѡ чстномоу и велꙿмы вьзможномоу Тыверию кесароу понитꙿскыи Пилать вьстачныѥ страны ѡбласть дрьже.
(ff. 197v–204r) Поучение за светия образ на нашия Господ Исус Христос Sermon about the holy image of our Lord Jesus Christ Слово о святом образе Господа нашего Иисуса Христа (1)
Иже вь с҃тыих ѡ҃ца нашего Аѳанасїꙗ архїепскпа александрьскаа слово ѡ с҃тѣмь ѡбразѣ х҃а б҃а нашего бывшеѥ вь Выритѣ градѣ. Възвѣдѣте ѡчи смысла вашего. и видте новоѥ се и страшноѥ чюдо еже быс н҃нꙗ.
(ff. 204r–214v) Откровение Варухово Revelation of Baruch Откровение Варухово (10)
Вьскрсныѥ Авароуховѡ, егда послань быс кь немоу архаг҃гль вь с҃тоую готоу Сїоноу на рѣцѣ егда плакахоу се ѿ плѣноу їерслимовѣ. Егда плѣны Навьходносрь ц҃рь їерслмь. и ѡбрати Вьвѵлонь азь Авароух плакахꙿ се немльчно и рѣх.
(ff. 214r–216r) Чудо на св. Николай Мирликийски, неидентифицирано Miracle of St. Nicholas of Myra, unidentified Чудо св. Николая Мирликийского, неидентифицировано (2)
Чюд с҃тго Николы. Се великое чюд исповѣда, юноша нетꙿко именемь Никола. сїи бѣше демоньскыим мчниѥмь ѡдрьжимь.
(ff. 216r–234v) Повест за пътуването на апостол Тома до Индия Story about the voyage of the Apostle Thomas to India Повесть о путешествии апостола Фомы в Индию (1)
Мсца ѡктѥбрїа .ѕ. д҃нь с҃тги апсла Ѳомы вь Иньдїи. По вьскрныи г҃а б҃а нашего Ї҃са х҃а мр҃твыих. сьбраста се .ві҃. апсла и рче идете с҃тыи удове нашего ї҃са х҃а.
(ff. 235r–236v) Съдържание на ръкописа Contents of the manuscript Содержание рукописи (8)
Оуказь како ѡбрѣтати главы коѥ трѣбоуѥ чисти. As it was mentioned, the beginning of the MSS is missing; in the Contents are preserved titles of the first seven articles, which are:
List і. Ѡ страсты хтве. 2. О с҃втом Николе. 3. О с҃том Николе. ѵ. Ѡ с҃тои троице. 5. Ѡ законе. ь. Ѡ братствоу. ъ. Ѡ Авраме.
Colophon Изволенїемь ѡ҃ца, сьврьшенїемь с҃на, поспѣшенїемь с҃таго д҃ха заче се и сьврши се сїа б҃жствьна кныга поукою многогрѣшнааго раба б҃жїа попа а зовомь мѵрскымь Прибылавлѣто .#ѕ҃ц҃з҃і. а вь д҃ны тоурскаго ц҃ра Чалапіе и мѣстерѣкомемь Брьныце Бьдчкоиа вь државе Гюрга и Лазара. Да ѡ҃ци и братиѥ, кога доге сїа кныга, чтете исправляюще а не кльнете аще что и сьгрѣших, понеж не писа д҃хь светыи нь роука грѣшна а оумь блоудлывь а ѡчи яко вода, тѣло свѣ яко прах, а мислы ме смѣтахоу ...лїю сего свѣта соуѥтнаго понеже тоурци воѥвахоу, и рати велици бывахоу, а по писанию вѣка сего блызоу ѥсть амын его.