<rep> Repertorium of Old Bulgarian Literature and Letters

вае^т ѡколо оуха и около оуса и кого чрево боли^т ты^м помазоуи и здравь боуде^т. The text was probably copied from a South Russian (or Ukrainian) MS; this copy also resembles a Serbian MS, Hilandar No. 517, with works of Dioscorides’ pharmacotherapy. Without beginning and title

Ѿ зоубовь. И шли тритъмѣ поповь и шли тритъмѣ во^лковь и шли тритъмѣ колоугерїи. Apocryphal text

М҃лтва ѿ трѧсавицѣ. ..хритоно^с. ри^хтоно^с. то^ктии. икькиѡ^с. ѡтисифе. ѡктитое. кѫсисе. Apocryphal text

і҃с Х҃сника. Съ б҃го^м починаеть сѧ разоумникь се ^ж е^с оучите^л въсѣмь словесе^м г҃а нашего ѵ҃с Х҃а. Въ м^сца. марта. .з҃і. д҃нь въскрѣси б҃ъ гостѣ своего Лазара. ѿ Хама зачху сѧ егѵптѣне. фараѡните. зане проклѧть бы^с Хамь. и сѣмѧ его проклето. и потопи и^х г҃ь въморїи чръмнѣ^м. The copy contains first redaction of the text, very near to earliest protograph; the text is concordant with MS No. 11 (38) of the Grigorovich collection, Odessa, 15th c. Милтенова 1986

Слово о Адамѣ ѿ зачѧла до конца. Бѣше Адамь въ раи прѣжде съгрѣшенїа. и въсѣ въ хотѣнїи его ходѧахѫ. и тоу израсте дрѣво из вѣнца из главы Адамовы. б҃оу нашему слава в в҃кы ами^н. The copy represents second redaction, appeared with third redaction of Story about Holy Tree of Pseudo-Gregory Theologian, probably of Slavic origin. Милтенова 1982

Слово избранꙿное свѧтого Григорїа богослова ѡ кръстѣ чьстнѣмь и ѡ двою кресту разбоиничю. Егда погрѣбошѧ Адама съ вѣнце^м. еже извить и възложи на главѫ своѫ ѿ дрѣва ѿ него же бѣ изгнань. въпроси Соломонь демоны. колико е^с ѿ едема до іер^слима. дѣмѡны рѣшѫ. ... и #с҃г. мили мѣсто толико е^с. The copy represents third redaction of the text, probably of Slavic origin. Милтенова 1982

Повѣсть ѡ главѫ Адамовѣ. Глава же Адамова стоаше въ корени. и никто же не знаше еѫ. Соломонь изыде на ловь. а разбоиника невѣрнаго. распѧшѧ о шуѫѧ х҃а. иже израсте въ мерстѣи рѣцѣ. иже посади Мѡѵси. The text is the part of Apocryphal cycle about Holy Tree, in this copy – third redaction. Милтенова 1982

Исправленїе ѡ двою разбоиникоу. Егда искааше Іро^д г҃а нашего І҃ѵ х҃а оубити. поѧ^т Іѡсифь б҃цѫ съ с҃нѡ^м еѫ. а другы разбоиникь нелѣпое г҃лааше. и тако испаде б҃оу нашемоу слава в в҃кы. аминь. The text usually is the part of the Apocryphal cycle about Holy Tree, but sometimes appears separately. The copy presents features of third redaction.

Слово ѡ прѣмѫдрости соломонѡвѣ и женѣ е^г. Бѣше бо Соломонь прѣмѫ^дры с҃нь Д҃вда ц҃рѣ и пр^орка г҃нѣ. обладааше въсеѫ землеѫ. и растръѕахѫѧ. Соломѡнь прїѧ^т землѧ кѵпръскѫѧ. б҃оу нашемоу слава. в в҃кы. Earliest copy – in MS No. 104 NB – Belgrade; other copies: No. 308 NBKM – Sofia, No. 13.4.10 BAN – Sanct Petersburgh etc.

Слово ѡ прѣмѫ^дрости Соломѡвѣ Бѣше нѣкы мѫ^ж имѧ емоу Игорь. имѣше мѣсто много и добро съ винограды и периволи. Соломѡнь же възврати въсѣ^х къ ѡ҃цу своему Д҃вдоу. и повѣдаше емоу въсѧ истинѫ. и малакь посрамлень бы^с. б҃оу нашемоу слава в в҃кы. The text is part of apocryph stories about Solomon like an arbiter. See Яцимирский 1921

Слово ѡ Д҃в^дѣ ц҃ри. и пр^орцѣ како роди сѧ. и како въц҃ри сѧ. Бѣше Їесеи. мѫ^ж силень и крѣпокь ѕѣло. въ ср^дци свое^м б҃а дръжаше. и б҃оу служаше велико. ѡ с҃ноу плачѧ рожденїе мое. понеже бѣ рожденїе дѡбрыѧ жены. б҃оу нашемоу сла^в в в҃кы. The same text in MS No. 13.2.25 BAN – Sanct Petersburgh, No. 677 NBKM – Sofia, etc.

Слово како исписа Дв^дь ѱальтирь. Ꙗко г҃летꙿ сѧ Д҃вдь г҃ви. ѡбѣща^х сѧ б҃оу Іаковлю. рыбы бѣхѫ новы завѣть. и кр҃щенїе х҃во. б҃оу нашемоу слава въ вѣ^к. This is the first variant of the article, which in the first translation was combine with Story about prophet and king David (in N 104 NB – Belgrade.)

Слово како исписа сѧ с҃тое еѵ^глїе. По възнесенїи г҃а нашего І҃ѵ х҃а. поѫ^т Іѡаннь б҃цѫ въ своа си. и тоу храни ѫ. д҃і. лѣ^т. и принесошѧ къждо свое писанїе. и съставишѧ с҃тое еѵ^глїе. This is the first variant of the article. Text corresponds with the first variant of Story how Psalter was written by David.

Слово како въздвиже сѧ прѣс҃таа. Егда бы^сна оуспенїе пр^стыѧ б҃цѫ. аг҃гли ап^сли на ѡблацѣ^х събираахѫ. Ѳома же нарицаемыи близнець. и поѫшѫ Ѳомѫ съ собоѫ. Петръ р^че. бл^свень еси в в҃кї Ѳомо. б҃оу нашемоу слава.

Слово како ѡсѫди Марьѳа Пилата прѣ^д ц҃ре^м кесаре^м. По възне^снїи г҃а б҃а нашего І҃ѵ х҃а. въставши М҃рїа иде въ Римь къ ц҃рю авгоустоу кесарю. еѫ же невидѣвь вѣроуѫ въ единого с҃на б҃жїа. емоу же слава в в҃кы аминь.

Слово ѡ Авраамѣ ѿ зачала до ко^нца. Авраамь роди сѧ въ .г҃.҃т҃ѕ. лѣ^т бѣше с҃нь едино^г вѣ роуѫщаго въ идолы. како хощет^т мене възѧти. р^че архаг҃гль ꙗко б҃ъ хоще^т. тако и бѫде^т. This is second redaction of the text. Other copies in Милтенова 1982: 68–79, 121–123.

Исправленїе ѡ Сарꙿрѣ. Сарꙿра бѣ д҃вцѫ. имѧше великоу лѣпотѫ. и мѫ^дро^с и хрьлость. и прѣда^с емоу в^се до^м свои. и десѧ^тковаше до^м ц҃рвь. и бы^с г^днь дому ц҃ре^в. This text is appeared only with second redaction of the Story about Abraham.

Слово како оучаше Сарꙿра Авраама. Ꙗко обрѣте Авраам^м дарь ѿ б҃а. и прѣбываахѫ бесчѧ^дни. и роди с҃на. и наре^ч имѧ емоу Смаиль. б҃оу же нашемоу сла^в. This is a variant of the text, which is appeared only with the second redaction of the Story about Abraham.

Слово како гости Авраа^м с҃тѫѧ тр҃цѫ. Авраамь имѣше въсегда ѡбычаи не ꙗсти без гостѣ. и нѣкогда врагь затвори въсѧ пѫти. да не прїиде^т къ Авраамоу никто. Авраамь же прослави б҃а. ѡ двою радости. и р^че слава тебѣ творче въселеннѣи. два дара. добраа дароваль еси мнѣ. This is a revision of the first redaction.

Слово ѡ Смаилѣ. Егда роди сѧ Исаакь. Исмаиль лазѣше. и ѡба растѧста. тоурци. татаре. аравите. саракыни. тїи наречет сѧ въси исмаильтѣне. This text is appeared with second redactioin of the Cycle of stories about Abraham.

Слово ѡ Исаацѣ. Ісаакь въспитань бывъ домоу о҃ца своего. егда бы^с въ .ѳ҃. лѣто. прїиде аг҃гль къ Авраамоу и р^че. и иде Авраам^м съ Ісаако^м къ Ме^лхиседекоу. и бл^сви и^х Мелхїседекь. б҃оу нашемоу слава в в҃кы. аминь. The text is revision of the first translation

Слово ѡ житїи, о ѡ съм҃рти Авраамовѣ. како прїиде архаг҃гль възѧ^т д҃шѫ его. Авраа^м живѣше въ домоу своемь. и желааше видѣти въсѣ строѫщѫѧ сѧ на свѣтѣ. и подасть ѥмоу ꙗблькѫ и голѫба лѣпа. възлюби Авраамь и посѧгѫ да приимѧть. и прѣдасть д҃хь свои б҃оу. м҃ца марта. к҃е д҃нь. б҃оу нашемоу слава в в҃кы. This text is a revision of the second redaction. Other copies: N 13.2.25 BAN – SPb; No. 740 RAN – Bucharest.

Слово ѡ Сивлѣи ѡ Д^вдѣ ц҃ри. Д҃вдь ц҃рь пр^оркь г҃нь имѣше въ себѣ похѡть велїѫ. егда сѣдѣше и^схождаашеа сила его из него. и погибнѫ^т ѿ ч҃лка именемь архг҃гловѣмь. б҃оу нашемоу слава въ в҃кы аминь. The copy containes second redaction of this work; other copies: No. 52 of Nikoljac Monastery, 15th c.; No. 4760 of Franko's collection, Institute of Literature, UAS, Kiev, 1747–1755 year.

Слово прѣмѫ^драго Іѡсъпа како бы^с жїтїе его. Іѡсопь бѣше нѣмь и глухь. бѣше бо рож^денїе его въ Кападокїи. и имѣше мѫдро^с великѫ въ ср^дци свое^м. въпоусти мене въ до^м мои Іѡсопе. да клънѫ сѧ не изыти до живота моего. и обѣща сѧ емоу. и въведе ѧ. и не изыде никогда же до съмр'ти еѫ. This is the christian version of stories about Aesopos.

И пакы Дгинь ц҃рь. Іже наре^чет сѧ двоеродень заповѣда болѣро^м своимь сице рекь. не помните ли ѿ коликѫ нищетѫ изѧ^х ва^с. и на коликѫ славѫ възведо^х вы. нѫ да есть проклѧ^т тъ чл҃кь ѿ селѣ и до вѣка. иже сво^и ро^д въз^движе^т. б҃у на^ш сла^в в в҃кы.

Слово ѡ ветхо^м Алеѯа^ндрѣ како оуби Іѡга ц҃рѣ и Сїѡна ц҃рѣ аммореиска и в҃ї. ц҃ри ханааскы^х. Бы^с гра^д въ въсточнои странѣ. великь ѕѣло на мѣстѣ Скама^ндрѣ. имаше .н҃ѕ. врат^т. и тако Алеѯан^дрь ѿсѣче главѫ Егѵлоудѣ проклѧтои. и са^м скочи въ море. и оутопи сѧ б҃оу нашему. слава въ вѣкы ами^н.

Слово ѡ ц҃рѣ Фоцѣ и ѡ братїи его. како погоуби и^х едина кръчмарица Ѳеѡфана. въ единѫ но^щ. Бѣше ц҃рь Фѡка. и имѣше .и҃. братїи. и бѣхѫ бо въси храбри. идеже слышахѫ рать, не събираахѫ воиска свѡѫ. а проклѧтои Ѳеѡфане чрѣва расточишѧ по гра^доу. б҃оу нашемоу слава в вкы ами^н. This the Slavic revision of the article, adapted to the cycle about evil women. The earliest copy of the first redaction is in the MS No. 104 NB – Belgrade, 14th c.

Слово ѡ с҃тѣ^м пр^орцѣ Ілїи. како бѣжа ѿ жены. Бѣше Игорь ц҃рь велеи ѕѣлѡ. и повелѣ и събра въсѧ землѧ. и сътворишѧ каминѫ велїѫ ѕѣло за г҃. лѣта. камина имаше, г҃. врата. егда хотѣше жещи каминѫ. тог^да бы^с боурѣ велїа ѕѣло и дъ^жд. и кликнѫ из ср^дца. г҃и изми д҃шѫ моѫ да не виж^дѫ Вельзавелѫ. и отиде въ поустынѧ. и бы^с .е҃. м^сць. и пакы прїиде д҃хь с҃тыи къ Илїи. б҃оу нашему слава в в҃кы ами^н. The story usually is a part of the cycle of stories about evil women.

Слово ѡ Сапсонѣ и ѡ женѣ его. Бѣше мѫ^ж въ земли антиѡхїистѣи. имѧ ему Маное. и не имѣ чѧ^д. ѡни възмлъвѧ ве^лми и приходѧхѫ къ женѣ его Далидѣ и г҃лаахѫ еи погибае^м The story usually is a part of the cycle of stories about evil women.

что трѣбоуеши оу мене чл҃че или что мѧ ищеши. Еладїе оумилено^м гласо^м р^че. The end of the text is illegable.

Слово с҃тго Іѡа^н зла^туста^г ѡ д҃шевны^х разборѣхь. Кто не дивит сѧ. и не чюдить сѧ ѡ се^м вѣце. The text is revision of the John Chrysostom's sermon on the Last Time and penance (see No. 433 NBKM – Sofia etc.). In fact this is the medieval story about incest (paralel to king Oedipus). Without end.