Г҃и И҃су Х҃е ѿврьзи ѡчи мои
и уши срдца моего еже слишати слов твое и разумѣты и творит
Part of a another text, likely Discourse on reading; without title.
The earliest copy: No. 30 Voskresenskij, GIM – Moscow, 11th c.; No. 74
Scaliger, UB – Leiden, No. 90 Gil'ferding, RNB – St. Petersburg etc.
Veder 1986:
717–730.
Panagjurište Apocryphal Miscellany![Explore contents [Explore contents]](resources/images/texts.svg)
![View XML source [View XML source]](resources/images/xml.svg)
Bg: Панагюрски апокрифен сборник; Ru: Панагюрский апокрифический сборник
| Location | Bulgaria, Sofia, National Library. Shelfmark: 433 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Date | 16th c., second half | ||||||
| Extent | I+172 folios. Folio dimensions: 145 x 210 mm. | ||||||
| Collation | 22 quires. Formula: I8–XXI8XXII4. | ||||||
| Condition | Codex is in good condition. Without end. | ||||||
| Contents |
(f. 1r) Молитва преди четене
Prayer before reading
Молитва перед чтением (2)
(ff. 1r–12v) Физиолог
Physiologos
Физиолог (13)
Слово ѡ вьсѣх вещеи ходещих и летѫщих.
The copy represents first group of the second Physiologus's
translation in South Slavic literature; other similar copies: N 100
MSPC–Belgrade; N 149 NB – Wien, second half of 16th c. Стойкова 1994: 53–54, 68,
70–71.
(ff. 1r–2r) Физиолог. За лъва
Physiologos. About the lion
Физиолог. О льве (9)
Слово за льва. ѡ ц҃ри
звѣрстѣмь фисиѡлогь рче ѡ львѣ.
Лъвь ѥ имѣѫщи дѣла
велика три кь стѣи троици приемлень льва прьво дѣло егда раждаеть
львица.
(f. 2r–2v) Физиолог. За зубъра
Physiologos. About the aurochs
Физиолог. О зубре (10)
Братїе ѡ сихь вещеи
арх҃ггль Оурїль повѣсть Їѡану бгословцоу. слово ѡ зѫбри рекши
идропось.
Есть зѫбрь великь звѣрь
ѡ звѣреи имаѫши лѣпотѫ страшнѧ зѣло
(ff. 2v–3v) Физиолог. За слона
Physiologos. About the elephant
Физиолог. О слоне (11)
Слово о слонѣ.
Есть бо звѣрь именем слонь. велеи ѕѣло.
(f. 3v) Физиолог. За елена
Physiologos. About the stag
Физиолог. Об олене (11)
Слов
ѡ елени.
Елень есе имаѣѫщи лѣпотѫ вьзоромь
дивиемь и рози его единолѣтни живет.
Without end
(f. 4r) Физиолог. За яребицата
Physiologos. About the partridge
Физиолог. О куропатке (12)
(f. 4r–4v) Физиолог. За гърлицата
Physiologos. About the turtle dove
Физиолог. О горлице (9)
Слов
за грьлицѫ како ес житие его.
Грьлица ѥс любезнива ѡ мѫжи. ходита за
еедно ѡба и строѫт гнѣзд о себѣ.
(ff. 4v–5r) Физиолог. За гълъба
Physiologos. About the dove
Физиолог. О голубе (10)
Слово за голѫба.
Голѫбь ѥс добрѣишы всѣх птицѫ вьси
заедно лѣтаѫть.
(f. 5r–5v) Физиолог. За вълка
Physiologos. About the wolf
Физиолог. О волке (13)
Слов
за влька како ес жтѥ
му.
Влъкъ ѥс похватливь звѣрь да аще не ѡбрещет мрьшѫ да сѫ наꙗсть изидет на
пространо мѣсто.
(f. 6r) Физиолог. За жерава
Physiologos. About the crane
Физиолог. О журавле (10)
Слов
за жерава како блюде сѫ.
Жеравъ бо ѥс многогласна птыца сьбираѫщим сѫ кь вечеру егда бѫдет имь пасты и споустѫть стражѫ.
(f. 6r–6v) Физиолог. За морския таралеж
Physiologos. About the sea urchin
Физиолог. О морском еже (11)
Слово за хинеꙗ.
Хинеи ѥс вь мори. не имать ногоу ни периіа.
(ff. 6v–7r) Физиолог. За змията
Physiologos. About the snake
Физиолог. О змее (13)
Слово ѡ змии.
Змиꙗ ѥ люта вещь парѣи
вьсѣхь вещеи. ꙗдь имаѫщи и лютос ѿ вьсего много.
(f. 7v) Физиолог. За вола
Physiologos. About the ox
Физиолог. О воле (6)
Слов
за вола. с.
ВВоль ѥс на слоужбѫ члв҃комь. вь срдци
своемь безлобна вещ всѫдоѫ.
(f. 8r–8v) Физиолог. За еднорога
Physiologos. About the unicorn
Физиолог. О единороге (9)
Слов
ѡ еднорозѣ како е жтѥ его.
Ѥднорогь звѣрь ѥс имат тѣло велико зѣло. нось его прѣшель ѥс.
(f. 8v) Физиолог. За пауна
Physiologos. About the peacock
Физиолог. О павлине (11)
Слов
ѡ паоуни како ес житїе томоу.
Паоунь ѥс прѣкрасна вещь. парѣи всѣх
вещеы. тако ѥс паоунь. имѣѫ
лѣпотѫ великѫ.
Without end
(f. 9r–9v) Физиолог. За аспидата
Physiologos. About the asp
Физиолог. Об аспиде (10)
(ff. 9v–10v) Физиолог. За лисицата
Physiologos. About the fox
Физиолог. О лисе (13)
Слов
ѡ лисици.
Притча ѡ лисици. како техниѫ живеть. лисыца много
технита вещь. егда ѡбрѣта да ꙗсть коим дѣломъ хранит сѫ.
(ff. 10v–11r) Физиолог. За лястовицата
Physiologos. About the swallow
Физиолог. О ласточке (11)
Слово ѡ ластовицы.
Ластовица ѥс незлобива птыца. прѣбивает же. подьгодища вь поустинї.
(f. 11r–11v) Физиолог. За жабата
Physiologos. About the frog
Физиолог. О жабе (9)
Слов
ѡ жабѣ соушнои и воднои.
Жаба соушевна ѥс соушѫщи с на сл҃нце
и на мразѣ. и на вѣтрѣ и на снѣзѣ. и все трьпит.
(f. 11v) Физиолог. За пчелата
Physiologos. About the bee
Физиолог. О пчеле (6)
Слов
ѡ пчелѣ.
Пчела ѥс рче бо езикы. иже проркь. помала ѥс. ѿ
всѣх вещеи летѫщих парѣи всего б҃лгь плодь еѫ.
(ff. 12r–21r) Разказ за Адам и Ева
Story about Adam and Eve
Повесть об Адаме и Еве (15)
родит с҃на Евга и наречет име емоу Сить и рче
Евга кь Адамоу. азь родих с҃на мѣсто
Авела.
паки рче емоу творите памет .г҃. д҃нь. и
к҃ и .м҃. и все по чиноу. ꙗко же аг҃глы веслим
сѫ. сь праведними д҃шамы. Иѡиль прославы б҃а г҃лѫще. с҃ с҃ с҃
алугꙗ. с҃ть г҃ь испль н҃бо и зем҃лѫ славы
его.
The copy represents earliest translation; without beginning (one folio
is missing). The earliest copy is in N 29 Savina Monastery; this copy
represents earliest translation; other copies: N 149 NB – Wien, N 100
MSPC (Gruijch) – Belgrade, etc.Miltenova 1982: 35–55.
(ff. 21r–23v) Цикъл разкази за Авраам. Разказ за праведния Авраам
Series of stories about Abraham. About the righteous Abraham
Цикл повестей об Аврааме. О праведности Авраама (13)
Слов
праведнаго Аврамаа.
Аврамь роди сѫ вь тритсѫща и вь третїе .р҃. лѣт. по Адамѣ бѣше бо Аврамь с҃нь единого вѣроуѫщаго вь идоли. нъ.
и повелѣ ц҃рь дати емоу
мног имѣнїꙗ скоти злато и сребро и створы
Аврама дроугаго оучителѣ себѣ б҃гоу же н҃шемоу слва вь вѣк амин
The copy represents first translation; other copies: N 149 NB – Wien,
N 100 MSPC (Gruić) – Belgrade, N 794 Troice-Serg. lavra RGB – Moskva, N
738 NB – Belgrade, N 326 NBKM – Sofia etc.
Порфирьев 1872: 44–52,
247–256.
Порфирьев 1877: 455–59,
111–130, 135–138.
(ff. 23v–26r) Поучение на апостол Павел за смирението
Sermon of Paul the Apostle on humility
Поучение апостола Павла о смирении (3)
Слов
с҃тго апсла Павла ѡ смѣрени.
Братиꙗ ничтоже цвѣте прѣды
развѣ прѣзрѣнїе любве много сьгрѣшаем на всѫ
дни чѣси. да сего рад
брата люлюбим сѫ
тѣхь бо ѡчи к томоу
свѣт не видитѣ. нь
плачь бесконечни. и риданїе. ѿ н҃нѣ и до вѣка б҃гоу же н҃шемоу
слав вь вѣки амини .
The same work in MS N 149, 44v–47r; N 100, 30v.
(ff. 26r–32v) Поучение върху казаното от пророк Исая от Йоан Златоуст. Разказ за кръвосмешението
Sermon on a locus from Isaiah by John Chrysostom. Story about incest
Поучение Иоанна Златоуста на пророка Исайю. Рассказ о кровосмешении (14)
Слов
Иѡан Златооустаго ѿ пророка Исаиѫ ѡ послѣднемь врѣмени ѡ
покаѫщых сѫ.
Кто не дивит сѫ. и кто не
чюдит сь ѡ семь вѣцѣ. како оуставена
сѫт врѣмена сиꙗ. за оумноженїе грѣхь
наших вьнегда
прѣдстанем нази ꙗко
и рождени.
егда
тако бѫдет. разоумѣите. ꙗко скончѣнїе. вѣка
ѥс нѫ створѣте. плода досень. покаанїа. нь вьздвыжите рѫки
на неправдѫ ни ѡчима. прозираите. да не ѡбрѫщет вас см҃рть. вь томь. б҃гоу же
нашемоу слва.
This sermon is similar to another text under title Слово о душевнихь разборѣхь (No. 677 NBKM –
Sofia); one translation may be, but two redactions (?). Another copies,
concordant to this copy: No. 149 NB – Wien; No. 100 MSPC – Belgrade
etc. Bibl. parallel Is 24:1–27:13. Story about the incest.
(ff. 32v–33v) Притча за овошката
Parable about the fruit tree
Притча о ??? (8)
Слов за
ѡвощкѫ.
Бѣше ч҃лкь. имаѫщи
виноград вь виноградѣ имаше ѡвощкѫ приходѣше. кь винаградоу гдарь да поиметь. ѡвощие.
виноград. староу. и младоу поповом и
кнеземь. не ѡбратть г҃ь вь м҃лтвахь поринеть тѫ. диꙗволоу
на г҃ломь тоу бѫдеть. плачь и скрежеть
зѫбомь..
Other copies: No. 149 NB – Wien, No. 100 MSPC – Belgrade; similar
text (may be another redaction?) in No 677 NBKM – Sofia.
(ff. 33v–34v) Цикъл разкази за Авраам. Разказ как Сара учеше Авраам
Series of stories about Abraham. About how Sarah instructed Abraham
Цикл повестей об Аврааме. Как Сара утешила Авраама (8)
Слов
како оучить Сарар Аврама. мѫжа своего.
Рче
Сарра. кь Аврамоу. мѫжоу своемоу азь сьстарѣхь сѫ бесчедна. поими
рабѫ нашѫ Агарѫ еда како створиш плодь. да
бѫдет наслѣдникь дому твоемоу.
и нарекут се измаильтѣне.
татаре и агарѣне. саракини аравити. понже
оумножоть с. вь
Аравитскои горѣи. б҃у.
The same work in No. 149 NB – Wien; No. 100, MSPC – Belgrade, etc.
(ff. 34v–36v) Цикъл разкази за Авраам. Разказ за Исаак
Series of stories about Abraham. About Isaac
Цикл повестей об Аврааме. Об Исааке (13)
Слов за
Исака ѡч блсви.
Тако вьсхрани. Аврамь. с҃на
своего Исака. ѿ .и҃і. лѣт и рче г҃ь кь Аврамоу. поїми. с҃на своего Исака и заколи
того. и створи. жрьтвѫ. б҃гоу нбсномоу.
рче
Иꙗковь. братоу своемоу. Исавоу сико не подбаеть. азь долоу есмь. а ти горѣ. нѫ аще хощеши да все г҃ди
дамь тебѣ. сѣди долоу. азь горѣ. да дамь ѿ горѣ долоу ꙗкоже подбаеть. ѿ долоу горѣ подати. тако же . Исавь
лакомьством изгоуби себѣ. честь и себе изгоуби. б҃гоу же н҃шемоу слав вь вѣки. амини.
The same work in No. 149 NB – Wien, No. 100 MSPC – Belgrade, etc.
(ff. 36v–37v) Разказ за пророк Самуил
Story about the prophet Samuel
Повесть о пророке Самуиле (7)
СловСамоилѣ пророка.
Навьходоносороу ц҃рю
цроуѫщоу вь Вавилонѣ. видѣ сонь и забыс его.
како видѣ и сьбра всѫ пророки. и рче имь.
сьбышѫ с. рѣци пророка Самоилѣ. тогда ѡтроци рѣшѫ дѣла.
вьсѣ г҃а поите. и прѣвьзносте. Х҃а вь вѣки вѣка амин.
The same work in No 149 NB – Wien, 57r–58r; No. 100 MSPC – Belgrade, etc.
(ff. 37v–40r) Разказ за Мелхиседек
Story about Melchizedek
Повесть о Милхеседеке (7)
Слов за
Мелхиседека.
Бѣше Мелхи.
седекь. наричет сѫ безродитель. и безродень и вьзлюбеникь
б҃жеи. ѡ҃ць его ѡзивет сѫ. ѡседекь м҃ты его
ѡзивет сѫ Ерслмь.
и блсви Аврама Мелхиседкь. и створи его
патриꙗрха. и паки блсви. Аврамь Мелхиседка и быс ереи. и ц҃рь вь
Таворѣ. поустини. и вьзврати сѫ. Аврамь вь
дом свои. славѫще б҃а. за
Мелхиседека.
The same work in No. 149 NB – Wien; No. 100 MSPC – Belgrade, etc.
(ff. 40r–44v) Цикъл разкази за Авраам. Разказ за гостолюбието на Авраам
Series of stories about Abraham. About Abraham’s hospitality
Цикл повестей об Аврааме. О гостеприимстве Авраама (12)
Слов ѡ
Троици с҃тои.
Аврамь имаше вь срдци своемь гостолюбьство. и не хотѣше ꙗсти вь
домоу своемь до где.
придеть гость вь домь его. тогда диꙗволь.
затвори вьсѫ пьтевѫ.
Мелхиседкь блсви Аврама и створи его
патриꙗрха Аврамь блсви Мелхиседка и створи его ереꙗ. и ѡба блсвиста Исака. и оуслишаста глас с
нбссь г҃лѫщь блсвено. сѣме Аврамле бѫдет
вь вѣки и оумножит сѫ. сѣме его. ꙗко звѣзды нбсниѫ слава вь
вѣки.
The same work in No. 149 NBW, 60v–65r; No. 100 MSPC, 42v–45v etc.
(ff. 44v–50r) Поучение за душевните разбори от Йоан Златоуст
John Chrysostom’s Sermon on sin and forgiveness
Поучение Иоанна Златоуста о прощении грехов (3)
Слов
Златоусца ѡ д҃шевних разборѣ.
Мѣсто ѡсѫжденно. не
вьзлюбѣте. ч҃лкы не гнѫсоуите сѫ. кто не гнѫсоует сѫ ихь тако грѣхи
ѿлагает си. всегда а ѡсѫждаѫ тѣхь. тѣхь не
ѡсѫжда. а себе погоублѣет.
рче
бо еи г҃ь. умножѫ печаль твоѧ и стенанїе. и мѫжь твои тобоѧ да
ѡбладеть. ꙗко мѫжьска глава Х҃с ѥс а женѣ мѫжь глава ѥс.
Without beginning. The same work in No. 149 NBW; No. 100, MSPC –
Belgrade.
Въпроси и отговори. Разумник-Указ
Erotapokriseis. Razumnik-Ukaz
Вопросы и ответы. Разумник-указ (14)
Оуказь за г҃а нашего И҃с
Х҃а.
Мсца
марта .а҃. днь вьскрсси гостѣ
своего. Лазарѣ. мсца марта .и҃і. д҃нь. створи
б҃ь цвѣтоносїе.
Ab |
Вьпрос.
колико лѣт имаше с҃таа б҃ца до блговѣщениꙗ Гаврилова |
Ab |
Се вѣдите на свѣт сѫт .г҃. ц҃рие. ꙗкоже ѥс с҃таа. Т҃рца на нбсехь.
м҃ць .в҃і. апсль .в҃і.
ригь вѣнчѣних. на прѣстолѣхь
црьскых. |
(ff. 52v–58v) Въпроси и отговори. Разумник
Erotapokriseis. Razumnik
Вопросы и ответы. Разумник (19)
Каинь егда оубить. брата своего прьво б҃а. ѿврьже сѫ .в҃. ѡ҃ца
ѡпѣчали .҃г. мтрь ѡбезьдѣти.
реци ми ѡ҃че кое ѥс подбро еже ли
упрашает или еже учит еже оучит ѥс. ꙗко и ѡгниво. стоудено лежит.
ѥгда удрѫть его ѿ камыкь. поустит искри вь имѫт сѫ вь
трѫдь и вьзьгорить. аще хощет и все дрѣвие пожежет.
аще ѡгнивоу трѫд не бѫдет. не вьмнет не тог рад подбро
ѥс еже оупрашаеть.
Version B.III. Without title. This copy coinsides with the text in No.
149 NB – Wien, No. 100, MSPC – Belgrade. Folia appear to be missing and
disordered.
(ff. 58v–61v) Въпроси и отговори. Указ за църковните дарове
Erotapokriseis. Instructions about church utensils
Вопросы и ответы о церковных дарах (9)
Оуказь за всѫ дари црскниѫ. ѡ вьпросѣх и ѡ ѿвѣтѣхь.
Вьпрос. рѫци ми что ѥс. епспь. что л ѥс
калоугерь. что л ѥс попь.
того рад наречет сѫ
свѣтилникь. идѫщи прѣд попомь тогда и стѣгове. покровци на ст҃ых. даровь и покриваѫт тѣло г҃а
нашего И҃с Х҃а томоу слав и дрьжава вь вѣки
амин.
Miltenova 2004:
298–299
This copy coinsides with the text in No. 149 NB – Wien, No. 100 MSPC –
Belgrade.
(ff. 61v–66r) Сказание за Сивила
Story about Sibyl
Сказание о сивилле (7)
Слов ѡ
Сивилѣ.
Д҃вдь ц҃рь проркь г҃нь. имаше похоть
великѧ вь себѣ. и егда сѣдѣше. исхождаше сила его.
и кьдоу вьзвоюѫть. крьвь
ꙗко и вода потечеть. и вьсѫ земѫ поꙗдѫт. и погибнѫт ѿ чл҃вка.
именем арх҃гловѣм Михаиль.
This copy coinsides with the text in No. 149 NB – Wien, No. 100, MSPC –
Belgrade etc. Милтенова
1984:44–72
(ff. 66r–67r) Разказ за произхода на самодивата
Story about the origin of samodiva
Повесть о происхождении русалки (5)
Слов
како зачѫ сѧ Самовила.
Бѣше ц҃рь. Алекьсаньдрь
великь парѣи вьсѣхь ц҃реи. снь Филипуса ц҃рѣ.
ꙗко же видиши ѡ дроузи
многа сьть. писаниꙗ ѡ нь нѣсьмь праздень. понеже ес ѿ ба проклета б҃оу.
Bulgarian work, composed 13th –14th c. Милтенова 1987
(ff. 67r–67v) Описание на магическа практика за усвояване на грамотност
Magic prescription for those who learn with difficulty
Описание ворожбы за имеющего трудности в учебе (3)
Егда кто
учить книгѫ и забиваетѧ.
Възми кинаварь. и напиши
крсть на с҃тѣм
блюдци.
и лїтоургисаи .г҃. сѧбти. а в недлѫ изѣждь да видишь.
Милтенова, А.
(ff. 67r–67v) Въпроси и отговори. Разумник-Указ
Erotapokriseis. Razumnik-Ukaz
Вопросы и ответы. Разумник-указ (14)
Прѣстоль на земи колико ѥс.
Вь мѣс .в҃і. апсль .а҃. прѣстоль. вь
мѣс. с҃таго апсла
Петра.
Ab |
Вьпрос.
како сѫт чѧс ѫзиком. |
(ff. 68v–75v) Въпроси и отговори. Разумник, 1
Erotapokriseis. Razumnik, 1
Вопросы и ответы. Разумник, 1 (4)
Слов ѡ
Маѳеи.
Вьпрос. рьци ми ѡ земи. како земѣ. ѿвѣт
на .д҃. чѧс раздѣлена.
землѣ. една чѧс створи б҃ь раи.
ѿвѣт. попь молит б҃а
за воиника. и за ратаꙗ. ратаи ѡреть и хранит
попа. и воиника. воиникь блюдет попа и ратаꙗ.
тѣми трыми б҃ь хранить свѣт.
(ff. 75v–76r) Въпроси и отговори. Разумник, 2
Erotapokriseis. Razumnik, 2
Вопросы и ответы. Разумник, 2 (4)
Слов
ст҃го ѡ҃ца ншего Глигориꙗ Бгословца сьборьникь с҃томоу
Василию.
Вьпрос когда сьтвори б҃ь Адама вь кои
днь. мсца. ѿвѣт. м҃ца
марть. к҃е. д҃нь. вьпрос. како створи .з҃.
дѣль великих.
вьпрос. где сѣди Адамь. изишед
изь раꙗ. ѿвѣт. вь земли
Мадиꙗмьстѣи.
Version B.III. The same text in No. 149 NB – Wien (with disorder of folia); This
copy contains text "When God created Adam", recognized like a separate
redaction of erotapokriseis; text is concordant with the text between f.
52v–53r, but it is diferent redaction; another source or
antigraph?
(ff. 76r–77r) Разказ как жена осъди Ефрем
Story of how a woman accused Ephrem
Повесть како жена осудила Ефрема (9)
Слов
како ѡсьди жена Ефрема.
Ефремь бѣше вь поустини.
ꙗко приеть б҃лгодѣть. ѿ б҃а заби умь вь бжствѣ. и провидѣ ѡ грѣсѣхь и ѡ безаконни.
вь истину тако ѥс. мѫжь бо ѥс женѣ. своеи
м҃ты. понеже ѿ ребра егова ѥс. слиша Ефремь
таквизи рѣчи вь мирѣ и оубоꙗв сѫ. вьниде вь поустинѫ.
(ff. 77r–78r) Разказ как се написа Евангелието
Story about how the Gospel was written
Повесть о написании Евангелия (12)
Слов
како еѵглие. исписа сѫ.
Егда
распѫхѫ г҃а жидове. поѫть Иѡан с҃тѫѫ б҃цѫ вь
домь свои разшедшим сѫ апсломь по земи. Лоука
вь Македониѫ.
и тогда приѫть тоу Лука исписа .д҃. икони глѧдаѫщи. ѡбразь.
с҃тиѫ б҃цѫ Лука нарче сѫ прьви изоугравь на
земи.
This is the second variant of the article. Text corresponds with
second variant of Story how Psalter was in the sea
(f. 78r–78v) Разказ за Псалтира как беше в морето
Story about how the Psalter was found in the sea
Повесть о Псалтыри како была в море обретена (5)
Оуказь пс҃алтиру како бис вь море.
Написа Д҃вдь пѱсальтирь. ꙗкоже ѡбѣща с гсвы. и створи пѱсаломь .р҃. и м҃.е҃. и сьстави. и
створи книгѫ и залꙗ ѡловомь. и вьврьже вь море.
и раздахѫ мироу всемоу. риби бѣхѫ б҃жїꙗ словеса нови завѣт. ꙗко ѥс
ѱалтисрь оутврьжденїе дши. тако и тиѫ рїбы оутврьдишѫ нови завѣт. с҃псенїе крстыꙗномь. и
просвѣщенїе мироу.
This copy contains second variant of the text like a separate article;
earliest variant is combined with apocryphal story about David; first
variant of the text like a separate article is included in No. 677 NBKM –
Sofia, 15th c. etc. Other copies: No. 149 NB – Wien, No. 100 MSPC – Belgrade
etc.
(ff. 78v–80r) Откровение на Богородица за седемте гряха
Revelation of the Theotokos about the seven deadly sins
Откровение Богородицы о семи грехах (7)
Слов
ѿкрьвенїе с҃тыѫ б҃цѫ вьпрошенїе ѡ .з҃.
грѣсѣхь.
Поклонши колѣнѣ прѣчстаа. помоли сѫ кь г҃оу. б҃гоу г҃лѫщи г҃и
пом҃луи мѫ и прости. чл҃вкомь грѣхы. и рче
г҃ь. слишы прстаа.
стѣни цр҃квниѫ аг҃гли
сѫт. еже носѫть на оуброусѣ. ѡбразь г҃нь.
не подбаеть иномоу
вьсклонити сѫ. нѫ тькмо ереѡмь. и черноризицемь. зї.
This is the short variant of the article, probably a Slavic
revision.
(ff. 80r–84v) Въпроси и отговори на Григорий за литургията
Erotapokriseis by Gregory on the liturgy
Вопросы и ответы Григория о литургии (3)
Слов
с҃тго Глигориꙗ. ѡ литоурги нѣкоего срацинина вьпрошенїе.
ѡче.
Что ѥс ц҃ркви б҃а живаго. Глигорїе рче
на камени. сьзда б҃ь ц҃рковь. что ли ѥс.
камень. Глигорие рче Петрь велики апсль.
егда
же рчеть попь. вьзнеси сѫ б҃же. на нбсса тогда же
вьзеш сѫ дари всѫ. и вьзнесош сѫ кьнебесномоу б҃гоу. ѡ҃цоу вьседрьжителю. емоу же
слав сь ѡ҃цем. и сь
с҃номь и с҃тим д҃хом и
сь вьсѣми стими его. вь бесконечнаго вѣка.
Miltenova 2004:
295–296
(ff. 84v–93r) Откровение Варухово
Revelation of Baruch
Откровение Варухово (10)
Вьскрснїе Варохово егда послань быс. кь немоу аг҃ль вь с҃тиѫ горѫ. нарицаемѫ
Сиѡнь. егда плака сѫ. ѿ плѣненїе Ерслмь. ѡче блвї.
Егда
плѣнена. вьходоносорѣ ц҃рь Ерслмь и
ѡбрати Вавилонь. се азь Варохь. немльчно г҃лахь г҃и что праведень
быс.
и прїиде глас сь нбссь
г҃лѫ снесѣте Вароха на земи. да скажеть сновом. ч҃лвчьскым. ꙗже слиша и ведѣ вьсѣ
таинаа. еже прѣдас сѫ. б҃оу же нашемоу слав вь вѣки аминь.
The same text in No. 149 Gaylord 1984.
(ff. 93r–101r) Видение на Анастасия Черноризица
Vision of the nun Anastasia
Видение Анастасии Черноризицы (8)
Слов
Настасиѫ чрьноризицѫ како вьзведна быс. на нбса.
Азь же Настасиꙗ.
чрьноризица. повелѣнїемь гнем вьзвед мѫ на н҃бса агль видѣти
ми всѣ биваемаа. иже вь покаани и не покаани живѣше
да подвижите сѫ. и ви
братиꙗ да не вьнидет вь мѫкы. еже сказахь
вамь. и ничто же и ни вь ползѫ ни бѫдеть
вь непрѣдними вѣкь. б҃гоу же
нашемоу слав вь вѣки аминь.
The copy contains the second Slavic revision; other copies: No. 149
NBW.
(ff. 101r–105v) Прение на нашия Господ Исус Христос с Антихриста
Dispute between our Lord Jesus Christ and the Antichrist
Прение Господа нашего Иисуса Христа с антихрисом (7)
Слов ѡ
прѣпрѣнїꙗ антыхсвѣ. сь гднемь нашим
Іссхомь ѡч..
Хсоу
приближишоу сѫ. на гороу маслинѫѫ. и рче кь
оучеником своим.
постимь сѫ. м҃. днеи. и пости сѫ Хсц .м҃.
д҃неи сь оученикы своими.
и прити имамь. на мѣсто
тоеже нарицает сѫ .хизи. тоу ти иматт прииты
мати моꙗ еже мѫ родї Иѡан еже мѫ крсты. и Илиꙗ и Енохь. ꙗже
сѫт смрти вькоусила тоу тѫ диꙗволе
погоубѫ. б҃гоу же нашему слав вь вѣки аминь.
(ff. 105v–117r) Цикъл разкази за Авраам. Разказ за смъртта на Авраам
Series of stories about Abraham. About the death of Abraham
Цикл повестей об Аврааме. О смерти Авраама (12)
Слов
праведнаго Аврама. егда прїиде к нему
архан҃гль. Михаиль. ѡч блсвы.
Вьнегд скончаше сѫ д҃ние Аврааму прѣставити сѫ емоу на н҃бо
г҃ла г҃ь кь архаг҃глоу Гаврилоу и Михаилоу.
и вь том часѣ. паки вьсташѫ Аврамь же.
ꙗковь с҃нь прѣдас дшѫ своѫ гсвы. и приидошѫ сил нбсниѫ. блсвеще дроугь
дроуга. и несошѫ дшѫ его. на нбсса
на покои вѣчни. г҃оу б҃оу славеще вишнего б҃а. погребе же Аврам Исакь ѡца своего близь м҃тре своеѫ вь славѫ
ѡца и с҃на и с҃таго д҃ха.
The copy coincides with the text in MS No. 104 NB – Belgrade, 14th c.;
other copies: No. 149 NBW, No. 100 MSPC etc.
(ff. 117r–125v) Въпросите на св. Йоан Богослов към Авраам
Questions of St. John the Theologian to Abraham
Вопросы св. Иоанна Богослова Аврааму (9)
Протлькованїе ѡ Адамѣ
и҃ѡ б҃гословце. на Паскѫ чтет
сѧ. г҃и блсви ѡче.
Вьзиде г҃ь на горѫ
елеѡньскѫѧ сь оученїки своими. и рче имь г҃лѫ.
се азь ѿхождѫ ѿ вас на
н҃бо и Адама вьзвождѫ сь собоѫ.
ꙗкоже Д҃вдь рче погибе памет ихь сь
шоумомь. и г҃ь вь вѣки прѣбиваеть. вь недлѫ
бѫдеть вьскрснїе. вь с҃тѫѫ Паскѫ тако ць
б҃гомь бѫдемь. и сь аг҃лы стыми славеще прѣд
с҃тѫѫ Т҃рцѫ ѡ҃ца и с҃на и с҃тго дха и н҃нѣ.
This copy is without beginning and title; the text coinsides with No.
149 NB – Wien, No. 100 MSPC – Belgrade etc.
(ff. 125r–135v) Разказ за отец Агапий
Story about father Agapios
Повесть об о. Агапии (7)
Чьтенїе ѡц҃а Агапїа. оч҃е
блсвы.
Агапїе ѡць нашь. начѫ
измлада б҃а боꙗти сѫ. и заповѣди его послоушати. жить же вь домоу.
дроугихь .ѕї. лѣт мол сѫ
и тако вьниде вь монастирь.
тако и блажени Агапїа
прѣбыс вь хлѣв…. м҃. лѣт. и кончѣ животь свои. ѡ укроусѣ еже моу дас Илїꙗ
бра… тако и прѣдас д҃хь свои свты.
(ff. 135v–142r) Поучение за бързопреминаващия живот и за бъдещия съд на отец Ефрем
Sermon by Father Ephrem on the transience of life and on the Last Judgment
Получение отца Ефрема о быстротечности жизни сей и о Последнем Суде (3)
Слово с҃тго ѡца нашего Ефрема
ѡ скороминуѫщх
житїе и ѡ грѣдущимь сѫдѣ. ѡч блсвы.
Дроузи и братиꙗ. еже
мислыты вь црство бжие вьниты. то да не
прилѣпит сѫ сеѫ жизни зѣло. нь паче да прѣпроваждаемь на ѡнѫ жизнь.
ꙗко же разбоиника ѿ него
прїиѫть и блѫдны ср…ми то. м҃ца. ни же не
ѡслабне молѫ .е сѫ б҃гоу. и рекѫще ѿврьзи намь.
млсть своѫ ти бо еси
творець б҃ь нашь. и ннѣ и прсно.
This copy coinsides with No. 149 NB – Wien, No. 100 MSPC – Belgrade; the
text is without end.
(ff. 142r–147r) Поучение за покаянието от Ефрем Сирин
Sermon on penance by Ephrem the Syrian
Слово о покаянии Ефрема Сирина (4)
Слово стго ѡца нашего Ефрема ѡ
покаани дши.
Слишимь братиꙗ. блженаго
Д҃вда вь ѱсльтири глѫща. сеи днь еже створи
г҃ь вьзрадуем сѫ и вьзвеслим сѫ вь нь
за то убои сѧ брате
оустрашенїе мѫкѧ вѣчнѧѫ. и прѣстанѣмь рѫгаѫще сѫ. б҃гоу же ншемоу слав.
(ff. 147r–149v) Поучение за този свят и за страшния съд
Sermon about this world and the Last Judgment
Слово об этом свете и о Страшном Суде (5)
Слов ѡ
свѣтѣ сѣмь и ѡ сѫдѣ ѡч бл.
Млѫ сѧ гсвы д҃нъ и нощь. причестень ѥс раю.
а не творѫ волѫ его. причѫстен ѥс ѡгню
вѣчномоу.
еже хранит заповѣди сиѫ то не имать помѣнованїꙗ вь црствѣ нбснѣмь. ни
оуслишѫт глас Хсва. егда вьзовет праведники вь жизнь вѣчнѫѫ. а грѣшнїци вь
мѫкѫ. б҃гоу же.
The earliest copy is in MS No. 74, UB – Leiden, 13th c.; the text is
included very often in the MS mixed cointent; other copies: No. 677 NBKM –
Sofia, 71v–74r; No. 309 NBKM – Sofia, 118r–121r, No. 17 Dujchev coll. CSBS –
Sofia etc. Горский, Невоструев
1859
Гранстрем 1980; Veder 1986; Милтенова 1986
(ff. 149v–155r) Поучение за покаянието
Sermon on penance
Поучение о покоянии (8)
Слово ѡ покаꙗнїе д҃ши ѡч блсви.
Покай сѫ д҃ше моꙗ грѣшнаа.
ѡскврьнши сѫ всѣми нечистотами вьнѫтрьними. и вьнѣшними
сьзами словеси мрьскими и дѣлеси срамними.
больше себѣ творѫща тако
пристѫпимь единого б҃а. славеще вь трех
естьствѣх ѡ҃ца и с҃на. и ст҃го д҃ха и
ннѣ.
Earliest copy is included in Sin. Slav. No. 34, 12th–13th c.; another
copies: No. 677 NBKM – Sofia, 100r–102r etc.
(ff. 155r–156v) Поучение преди причастие от Климент Охридски
Sermon before receiving holy communion by Clement of Ohrid
Поучение перед причастием Климента Охридского (3)
О причащенїе зри
Пѡдбно ѥс нам
братїе прилежно испытавше дрьжати. како по ѡбразу б҃жїю.
жедни напоюще нага
ѡдеꙗющи. и съ нищию ц҃ркви добрим дѣли
украшеще любовїю чистою четеще другь друга болшее себ. творещ тако приступим
сдог
б҃а славим въ трех съставех ѡ҃ца и с҃на и с҃тго д҃ха
амн.
One of rare copies; the text is concordant with earliest copy. Without
title. Климент
Охридски
(ff. 156v–158r) Поучение за четенето на книги от Изборника
Sermon about how to read books from the Izbornik
Поучение како читать Изборник (2)
Изборникь. нѣкоего
чрьноризица слово ѡче бл҃вы.
обро ѥс братїе. прочитанїе паче всѣкомоу христиꙗниноу. рче бо блжени испитаѫще свѣдниꙗ его вьсѣмь срдцемь вьзищѫт его.
и поучѣем сѫ винѫ.
книжнимь. словсемь творѫще волѫ и х҃ь ꙗкоже
велить. да вѣчниѧ жизны досини ведемь. ѡ Хсѣмь бозѣ нашемь емоу же слава. сь ѡцемь и
сном и ннѣ.
This copy is concordant with earliest text in the Izbornik 1076. See
Ангелов 1983
(ff. 158r–159v) Поучение на баща към сина си от Изборника
A father’s exhortation to his son from the Izbornik
Поучение отца сыну из Изборника (1)
Ѿ нѣкоего ѡ҃ца. кь с҃ноу
своемоу словеса ѡ д҃шеполезни ѡч блсвї.
С҃ноу чѫдо приклони. оухо
свое и послоушаи ѡ҃ца си. свѣтоуѫщаго спснаго
чѫдо. приближа си разоумь. срдца твоего. и
вьноуши г҃лы родившаго тѫ.
ꙗко же можешы сь нас бо ми … ходѫт
нѣс кто их
прїемьлеть имс
… иже …вель. вь домь свои тѣлеснеи и
д҃шевни покоиль ѫ.
(ff. 159v–166v) Въпросите на св. Йоан Богослов към Авраам
Questions of St. John the Theologian to Abraham
Вопросы св. Иоанна Богослова Аврааму (9)
Слов ѡ
Адамѣ и ѡ разборѣхъ
The text is the same as this one between f. 117r–125r, but the scribe
is diferent.
(ff. 166v–170v) Поучение от авва Амон, фрагмент
Sermon by Father Amon, fragment
Поучение аввы Амона, фрагмент (1)
ѿ оученїиꙗ. авва Амона
їзещно
Четири вещи сут и аще имат ч҃лкь едноу
ѿ них ни покаꙗти се может ни же млву его прїемлет б҃ь. прьва грьдинѣ. егда вьмѣнѣеть члкь ꙗко добрѣ живет и ꙗко
прѣбиванїе его угодно ес
б҃ви.
Without end.
|