Repertorium of Old Bulgarian Literature and Letters


Miscellany of Prŭvoslav[Explore contents][View XML source][Search manuscripts][Explore bibliography]


Bg: Първославов сборник; Ru: Сборник Первославля

The text almost illegible in places because of physical damage, and some parts are impossible to reconstruct. The text after младѡм цр҃и has been cut out and approximately 24 letters are completely lost. It is possible that the text at this location contained the name of the other son of Ivan Alexander, Sracimir.The most recent edition of the colophon has been published together with notes, translation into Modern Bulgarian, and photographs from the manuscript by Спасова 2014: 21–28, 615–616 who corrects the edition of Христова, Караджова, Узунова 2003: 60–61, 114–115, 173–174 (No 89, Tables XXVII a, б). For previous literature see Цонев 1923: 200; Коцева 1971: 380 ; Коцева 1980а: 247–258; Ангелов 1983: 56–59; Турилов 2009; Турилов 2013
Location Bulgaria, Sofia, National Library. Shelfmark: 674
Date 1350–1360
Extent 294 folios. Folio dimensions: 155 x 225 mm.Written dimensions: 110 x 150 mm.
Foliation There are two late foliations. The first one, in black ink, gives the total number of folios as 292, which is the count that appears in Цонев 1923. Subsequently a new correct foliation in pencil was added. Both are in the upper right corner of each folio.
Layout 1 column, 22 written lines.
Binding Late binding made during the restoration of the manuscript.
Condition The manuscript is in good condition after restoration. Before the rebinding process some of the folios were misplaced, which went unnoticed by the binder. The correct order of the folios is given here in the characteristics of each text. Only a small part of folio 294 is preserved, and only a part of a later inscription can be read.
Contents
(ff. 1r1–2v22) Съдържание на ръкописа Contents of the manuscript Содержание рукописи (8)
Иже въ ст҃ых ѡц҃а нашего грїгорїа архїеп҃скпа константинѣ града бг҃ословца, слово на въскресенїе г҃а нашего і҃ѵ х҃а Тогожде грїгорїа бг҃ословца, слово The titles are given along with the incipits of each text. The numbers of each text are given in red in margins. Without title. The information about the first text is written as part of the headpice. Without end. The title and incipit of the 16th homily is missing because of a missing folio.
(ff. 2r1–6r22) Слово за Пасха Homily for Easter Слово на пасху (2)
Иже въ ст҃ыхь ѡц҃а нашего григорїа архїепископа константинѣ градѣ бг҃ослова, на пасхѫ и҆ на ѡ҆пожденїе · слово а҃ · блс҃ви ѡч҃е Въскрс҃нїа дн҃ь и начѧло де́снѡ, и҆ просвѣтимь сѧ тръжьствомъ The title from the table of contents is Иже въ ст҃ыхь ѡц҃а нашего григорїа архїепископа консантинѣ градѣ бг҃ословца, слово на въскресенїе г҃а нашего іѵ҃ х҃а
Слово за понеделник след Пасха Homily for monday after the Easter Слово на понедельник после Пасхи (1)
Тогожде на ст҃ѫѫ пасхѫ· слово в҃: – На стражи моеи станѫ рече чюдны̏и авакоумъ The title from the table of contents is Тогожде григорїа бгословца слово на прѣславное въскрьсенїе The folios were rearranged in the wrong order before rebinding.
(ff. 30v11–39r8) Слово за Томина неделя Homily on Sunday of St. Thomas Слово в неделю апостола Фомы (1)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа константина града бг҃ослова · сло́во на новѫѧ недѣлѧ· ѡч҃е Поновленїе чьтѣте, ветхыѝ зако́нь и добрѣ имѣѫщъ · паче новаа чътѣте ѡбновле́нми The title from the table of contents is Тогожде григорїа бг҃ословца · слово · в новѫѫ нед҃лѧ и въ веснѫ и ѡбновленїи
(ff. 39r9–51v21) Слово за Петдесетница Homily for Pentecost Слово на пятидесятницу (3)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа константина града бг҃ослова · сло́во на ст҃ѫѫ пѧтьдесѧтницѫ · слово д҃· блс҃ви ѡ҆ч҃е О праздницѣ краткѡ да любомѫдръствоуемъ The title from the table of contents is Тогожде григорїа бг҃ословца, слово въ дн҃ь пѧтдесѧтницѧand the incipt is О праздницѣ въкратцѣ да мѫдръствоуимъ
(ff. 52r1–63r9) Слово за светите Макавеи Homily on holy Maccabees Слово о святых Маккавеях (1)
Тогожде ѡ макавеѡхь· слѡвѡ е҃ ѡч҃е бл҃ви Что же макавеи сих бѡ настоѫщее трьжъство The title from the table of contents is Тогожде Григорїа бг҃ословца, Слово о макавеихьand the incipt is Что же макавеи тѣхъ бо пришедшеє трьжꙿство
(ff. 63r10–76r2) Слово за св. Киприан Homily on St. Cyprian Слово о св. Киприане (1)
Тогожде ѡ мѫченицѣ кипрїанѣ ѿ села възвращаѧ сѧ по единомъ памѧти дн҃ѣ Маломъ киприанъ оубѣжа насъ · ѿ тъщеты The title from the table of contents is Тогожде григорїа бг҃ословца . Словѡ о кѵ̋прїанѣ мѫченицѣ .
(ff. 76r3–86v16) Слово против император Юлиан Отстъпник Homily against emperor Julian the Apostate Слово против императора Юлиана Отступника (1)
Тогожде ѡ словесехъ и ѡ съравнители їоулїанѣ · слово з҃: – Что мѫчительство, єже из любви присно мѫчим сѧ The title from the table of contents is Тогожде григорїа бг҃ословца , слово ѡ҆ съравнители їоулїанѣ · и ѡ въплъщени хс҃вѣ and the incipt is Что мѫченїе и҆мже при́сно мѫчим сѧ .
(ff. 87r1–98r22) Слово за Рождество Христово Homily for Christmas Слово на Рождество Христово (7)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа констанина града бг҃ослова · сло́во на рождество г҃а нашего і҃ѵ х҃а· ѡч҃е · слово ·и҃· Христосъ раждает сѧ славите · х҃с съ нб҃съ срѧщате The title from the table of contents is Тогожде григорїа бг҃ословца· слово на рождъствѡ гѡспода нашего і҃ѵ х҃а and the incipt is х҃с раждает сѧ славите · х҃с съ небесе .
Слово надгробно за св. Василий Велики Funeral homily on St. Basil the Great Надгробное слово св. Василию Великому (1)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа констанина града бг҃ословца · сло́вѡ сътворено на погрѣбанїе ст҃го и великаго василиа· г҃и блс҃ви · слово ·ѳ҃· Бѣшѫ оубо многа словеса, сказанїе словеснаа The title from the table of contents is Тогожде григорїа бг҃ословца, слово на погрибанїе ст҃ааго и великаа҆гѡ василїа and the incipt is Бѣшѫ оубо многа словеса, сказанїе словесе. After f. 98 there is a lacuna of one f. The folios were rearranged in the wrong order before rebinding.
(ff. 154v1–167r13) Слово за Богоявление Homily on the Epiphany Слово на Богоявление (5)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа констанина града бг҃ословца · сло́вѡ на ст҃оe кръщенїе· ѡч҃е блс҃ви · слово ·і҃· Пакы иу҃с мои, и пакы таинство· таиньство непрѣльстно и҆ неоукрашено The title from the table of contents is Тогожде григорїа бг҃ословца слово на ст҃ое кр҃щенїе.
Слово за Кръщение Господне Homily on Baptism of Jesus Слово на Крещение Господне (1)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа константина града бг҃ословца · сло́вѡ на ст҃оe кръщенїе· ѡч҃е блс҃ви ·аі҃· Вчера светлыи просвѣщенїа дн҃ь празновавше The title from the table of contents is Тогожде григорїа бг҃ословца слово на ст҃ое кр҃щенїе and the incipt is Вчера светлыи просвѣщенїа дн҃ь празнова. The folios were wrongly rearranged before rebounding.
(ff. 201v4–206r23) Слово за св. Григорий Нисийски Homily on St. Gregory of Nyssa Слово о св. Григории Нисийском (1)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа константина града бг҃ословца · сло́вѡ ѡ григории братѣ василїевѣ· г҃и ·слово в҄і Дроуга вѣрна нѣстъ измѣны сѫщиихь ничьсо́ The title from the table of contents is Тогожде грїгорїа бг҃ословца · словѡ, ѡ҆ григории҆ братѣ василиєвѣ.
Слово за св. Атанасий Александрийски Homily on St. Athanasios of Alexandria Слово о св. Афанасии Александрийском (1)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа константина града бг҃ослова · сло́вѡ ѡ стѣмь аѳанасии ѡ҃ Аѳанасїа хвалѧ, добродѣтелъ похвалю The title from the table of contents is Тогожде григорїа бг҃ословца слово ѡ҆ стѣмь аѳанасии and the incipt is Аѳанасїа хвалѧ, добродѣтелъ похвалѧ. The folios were wrongly rearranged before rebounding.
(ff. 231r1–249v22) Слово за пристигането на 150 епископи Homily on arrival of 150 bishops Слово о приезде 150 епископов (1)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа константинѣ града бг҃ослова · ѡ҆бѣщанїє ѡ҆ пришестви, сто и пѧтдесѧтъ, и пѧтъ · попъ· г҃и блс҃ви слово д҃і Каковамь наша ѡ дрꙋꙃи и пастыри и спасаѫщеи The title from the table of contents is Тогожде грїгорїа бг҃ословца · ѡ҆бѣщанїє ѡ҆ пришестви, рн҃е поповъ and the incipt is Како вамь наша ѡ дрꙋꙃи и пастырїє .
(ff. 250r1–277v2) Слово за нищелюбието Homily on love of the poor Слово о нищелюбии (1)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа константинѣ града бг҃ослова · слово ѡ нищелюбїи, г҃и бл҃сви слово є҃і Мѫжї и братїа и съоубоꙃии и нищїи The title from the table of contents is Тогожде грїгорїа бг҃ословца · слово ѡ нищелюбїи.
(ff. 277v3–293r3) Слово за градобитието Homily on the hail Слово о градобитии (1)
Иже въ ст҃ыхъ ѡц҃а нашего грїгорїа архїепископа константинѣ града бг҃ослова · слово на оуꙗзвенїе града, ѡч҃е бл҃сви ѕ҃і Что разарѣете чинъ похвалныи · что оуничижаете ѫзыкъ законоу работаѫщь
(ff. 293r4–293v5) Колофон Colophon Запис (53)
Colophon Ο ΧΣ ΕΣΤΙ ΑΡΧΗ ΚΑΙ ΤΕΛΟΣ Источникоу оубѡ на мѣстѣ сѫщꙋ и животныѫ воды истачаѫщоу тѣмже и х҃с къ самарѣныни водѫ проси· женѫ даждъ ми водѫ пити· и азъ дамъ тебѣ вѡдь пити ꙗко да въ вѣкы не възъжѫждаѥши· тѣмже оубѡ и сиа книга источникоу есть подобна· еѫже аще кто съ оусрѣдїемъ разгнѫвъ прочьтетъ, напоитъ дш҃ѫ своѫ живоносныѫ и вѣчныѫ воды, и въ вѣкы не възждѫждет сѧ: – Нѫ вы оубо прѣблазни г҃и мои, трїе въселенъстїи ст҃ле· и оучителе григорїе, и василїе, и іѡанъ златооустъ прїимѣте вашего раба ходага мита логоѳетѣ малое приношенїе, вѣщанїа изрѧднаа бг҃ословаго грїгориїа· прѣмѫдрааго оучителѣ и наставника· троици сѫпоклонника сѫпостатѡмъ еѧ раздрꙋшника, їересемъ прогонителѣ: – Исписавыи сиѫ книгѫ прьвославъ нарицаах сѧ, самѣм, повелѣнїемъ всепочътенаго въ велмѫжехъ бл҃гарскаго цр҃ства логоѳетѣ мита· тогда же прѣимѣѫщꙋ, хорѫгви бл҃гарскаго стола, прѣвысокыи и самодръжецъ всѣмъ бл҃гарѡм и гръкѡм цр҃ъ і҃ѡ, алеѯандр꙽· и прї цр҃ци его новопросвѣщеннои и бл҃говѣрнои ѳеѡдорѣ. и при сн҃ѣ их шишман младѡм цр҃и · Молѧ же всѣкого искꙋснаго помощи и напаствнном ѿ сѫпостата· не злословити недостаткꙋ ѡскѫднꙗаго ꙋма поминаѫще ꙗко имѣѫ и съвръшеное, тъчиѫ е въ памѧтъ томꙋ самомꙋ великомꙋ логоѳетꙋ митꙋ вѣчнѫѫ, и бг҃одарованныи б҃е идѡм, зде и въ грѧдѫщомъ вѣцѣ, и нынѣ и присно · въ вѣкы :· вѣкѡмъ :· амин꙽·