Repertorium of Old Bulgarian Literature and Letters


Koprivštica Miscellany Копривщенски сборник Копривщенский сборник [Read codicological description][View XML source][Search manuscripts][Explore bibliography][Bulgarian][Englist][Russian]


Bulgaria, Sofia, National Library, 685

Contents

Поучение за покаянието Sermon on penance Поучение о покоянии [ff. 1r–8v] (8)
жьства колми паче еже обзѣ, разумь бл҃гооугоженїе исправити хоте дльжнь ес. оыпражнꙗти се ѡбзѣ. ему же ты не въроучень еси. ꙗко тому подобаеть въсакаа слава. чсть и покланꙗнїе. ѡ҃цу и с҃ну и с҃т҃му д҃ху. и н҃нꙗ и прсно и въ вѣкы.
Поучение за десетте Божи заповеди Sermon on the Ten Commandments Поучение о Заповедях Божиих [ff. 8v–25v] (3)
Слово ѡ десетих заповѣды б҃жїе иже б҃ь заповѣда Мѡѵсеу Десеть заповѣды соуть иже заповѣда б҃ь Мѡѵсеу. сказати их вь мирѣ ч҃л҃кѡм. и аще кто ихь съхранить съврьшенꙿнѣ. сь наслѣдить црство нбсное.
Житие и чудеса на св. Николай Мирликийски Vita and miracles of St. Nicholas of Myra Житие и чудеса св. Николая Мирликийского [ff. 26r–37r] (4)
Слово с҃тго Николїа повѣсти и чюдеса Въ странѣ въсточꙿнѣи, въ прдѣлѣхь мириликїискые епарꙿхїе. градь ес нарицаеми Патарь. ѿ него бѣ съ с҃тыи ѿць нашь Николае. тогда прославише б҃а вещьше. иже неѡставлꙗеть никогда ѿ роукь своихь. оуповающїих на нь въсегда.
Чудеса на св. Николай Мирликийски. Чудо за тримата воини Miracles of St. Nicholas of Myra. Miracle about the three soldiers Чудеса св. Николая Мирликийского. Чудо о трех воинах [ff. 37r–50v] (2)
Чюд ѡ трех воинѡх Въ странѣ оубо велицѣи Фригїи живуще езыци тужды и странны. иже нарицааху се таифали.
Чудеса на св. Николай Мирликийски. Чудо за килима Miracles of St. Nicholas of Myra. Miracle about the carpet Чудеса св. Николая Мирликийского. Чудо о ковре [ff. 50v–54v] (2)
Чюд ѡ коверѣ Бѣ же нѣкыи моуж Николае именем, въ прдѣреченꙿнѣмь Костанꙿтинѣ градѣ. роукодѣлꙿствомь хране се. вѣрꙿнь б҃у. имѣе заповѣдꙿ къ с҃тму Николѣ прсно. и с҃тго Николы хвалеще. иже сїаеть чюдесы повъсему миру, иже съ вѣрою призивающим его и получить помощь въ вѣрѣ. и ина мнѡгаа чюдеса сътвори с҃тыи Николае. ѡ ѡ҃че чстны с҃тыи Николае, не забуди рабь своух творещих ти паметь.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо за Авраам и Агар Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about Abraham and Hagar Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо о Аврааме и Агари [ff. 54v–56r] (1)
Слово ар҃ханꙿггела Михаила чюд ѡ Авраама и Агари. Авраамь ѡнь егоже слышимь въ писанїи. имѣаше жену Сарꙿра именем. и бѣше безꙿчедна и неплоды. Зре же Авраамь ꙗко дѣти не имать. тогда ѿврьзе б҃ь источникь тамо. и пише Агара и Ізмаиль. и напльнише мѣхы вѡды.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо за жертвата на Авраам Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about Abraham’s sacrifice Жертвоприношение Авраама. Чудеса архангелов Михаила и Гавриила [ff. 56r–57v] (1)
Чюд ѡ жрьтве Авраамовѣ. Пишетꙿ же въ ветꙿсѣмь завѣтѣ. ꙗко б҃ь искоушааше Авраама, и реч ему Аврааме. поими с҃на своего възлюблѥнꙿнаго тогда съниде Авраамь съ Ісааком с҃ном своимь, и шдь въ дом свои.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо на архангел Михаил как изби 70 хиляди по времето на цар Давид Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about how the Archangel Michael killed 70 thousand people at the time of King David Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо архангела Михаила, избившего 70 тысяч во времена царя Давида [ff. 57v–59r] (1)
Другое чюдо Пишеть въ ветꙿсѣмь завѣтѣ въ книꙃѣ иже нарицаетꙿ се паралипомень. ꙗко ц҃рь Д҃вдь иногда въсхотѣ исчьсти мнѡжьство нарѡда евреискааго. и прѣста оубивае люди евреискые и тамо на томь гумнѣ, съз3идавь послѣди Соломонь с҃тыи Сїѡнь.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо за пророк Илия Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about the Prophet Elijah Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо о пророке Илие [ff. 59v–60v] (1)
Ѡ Ілїи прорцѣ По съмрьти же ц҃ра Д҃вда, и Соломона, и Ровоама. въц҃ри се въ Самарїю царь Ахавь именем. имѣше же ц҃рь жену име ѥи , Езавель. и ть боаше се сънити съ горы идеже бѣ съкравень. арх҃ггл же Михаил шдь реч ему сънити.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо как архангел Михаил порази войската на цар Синахериб Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about how the Archangel Michael defeated the army of king Sennacherib Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо архангела Михаила, поразившего войска царя Синахериба [ff. 60v–63r] (1)
И другую повѣсть слышите ѡ арх҃гглу Михаилу Въ Асирїи бѣ нѣкы царь Сенахерим именем. Цара же Сенахерима погубише его с҃нове его, Адрамелех, и Сарасарь. и въц҃ри се въ Асирїи третыи синь его Асордань.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо за трите отрока Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about the three infants Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо о трех отроках [ff. 63r–64r] (1)
Чюд ѡ трех отрокꙿ И царь оубо Навъходоносорь. иногда сътвори ѡбразь злать. высота его бѣ лактеи, ѯ. и широта его лактеи. з3. и въпроси слугы, не рехꙿли вамь въ врещи трех мужїи, се ѿкоуду четыри. и въси оудивише се ѡ чюдеси ꙗвльша се въ д҃нь ть.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо за пророк Даниил Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about the Prophet Daniel Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо о пророке Данииле [ff. 64r–66v] (1)
Ѡ прорцѣ Данїилѣ чюд По съмрьти же цара Навъходоносора. въц҃ри се синь его Валтасарь. и по семь въцари се Дарїе царь. и се живь есмь доселе. тогда царь възрадува се з3ѣло. и повелѣ и изеть бысть Данїиль ѿ рова.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо как архангел Михаил нахрани пророк Даниил Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about how the Archangel Michael fed the Prophet Daniel Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо архангела Михаила, кормил пророка Даниила [ff. 66v–68r] (1)
По съмрьти же Дарїа цара, въцари се Кѵхрь. и тамо въ Вавѵхлонѣ бѣше нѣкыи з3вѣрь великь. и въси вавѵхлонꙗне почитааху его ꙗко б҃а. а иже Данїила въ ровь въметнувꙿшїихь. въврьже тѣхь царь въ ровѣ ѡном. и сънѣдѡше ихь лъвы доконꙿца. и тако погыбоше.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо за инок Макарий Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about the monk Makarios Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо о иноке Макарии [ff. 68r–70r] (1)
Чюд ѡ инока Марꙿкїана Въ д҃ни же бл҃гочьстиваго цара Михаила, і Ѳеодори матери его. бѣше нѣкы инокь Маркїань именем. въ монастири Еѵевїу, вънутрь Костанꙿтина града. и к тому не възврати се въ домь свои, нъ бысть мнихь. и прѣбыс въ ц҃ркви ѡное и елика аще имѣше дас ц҃ркви.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо в Дохиарската обител Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle performed at the Docheiariou Monastery Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо в Доксиарском монастыре [ff. 70r–75r] (1)
Чюд ѡ ѡбытѣли Дохїарсцѣи Въ д҃ни цсртва Никѵхфора ц҃ра, нарицаемаго Вотанїаѳа. бѣше нѣкыи инокь Еѵѳимїе именем. въ с҃тые горы аѳонꙿскые. ігоуменꙿ же Неѡфить постриже юношы ѡного. и подписавь ц҃ркву и оукрасивь. и нареч ю въ име архистратига Михаила и Гаврїила.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо с болярската жена Анна Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about the boyar’s wife Anna Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо о боярской жене Анне [ff. 75v–79r] (1)
И въ Костанꙿтинѣ градѣ бѣ нѣкаа жена болꙗрини, Анна име ѥи. и по сълучаю въпадꙿши въ недоугь, и болѣвꙿши до съмрьти И метанїа мнѡгаа творааше на къждо д҃нь и нощь, донꙿдеже сконꙿча се кающисе Анна.
Чудеса на архангелите Михаил и Гавриил. Чудо за кръщението на блудницата Miracles of the Archangels Michael and Gabriel. Miracle about the baptism of the lewd woman Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо о крещении блудницы [ff. 79r–81v] (1)
Ѡ кр҃щени блуднице Нъ и въ Алеѯандрїю бѣше нѣкаа д҃вца некр҃щена, и богата прѣмнѡго, и сира ѿ ѡца и матере. поживе же потомь мало врѣме д҃вца она, и поїи ѡ г҃и а҃гглы б҃жїи въспрїемꙿше д҃шу ѥи въ нбснаа. б҃у же нашему слава въ вѣкы аминь.
Житие на св. Димитър Солунски Vita of St. Demetrios of Thessalonike Житие св. Димитрия Солунского [ff. 82r–92r] (9)
Мчнїе с҃тго и славꙿнаго великомчника Димитррїа. Ѡч блсви. По въплъщени Х҃вѣ даже до .т҃. лѣть. бѣше нѣкы царь Маѯимїань именем, рекомыи Ерꙿкулїе. иже бѣше зеть Дїѡклитїану, за дъщерь его. и погребоше его тамо въ банїи идеже ѡбрѣтоше его.
Чудеса на св. Димитър Солунски. Чудо за княз Леонтий как премина Дунава Miracles of St. Demetrios of Thessalonike. Miracle about how Prince Leontios crossed the Danube Чудеса св. Димитрия Солунского. Чудо о князе Леонтии, как он переплыл Дунай [ff. 92r–93v] (1)
Чюд .а҃. Ѿнелиже оумрѣть царь Маѯимїань. въ ц҃ри се великыи Костанꙿтинь бл҃гочъстивѣиши и хрстїанꙿствоующи. и сътвори ꙗкоже повелѣ ему Димитрїе. и ꙗко приспе въ своеи епарꙿхїи. сътвори тамо цр҃ковь въ име ст҃го.
Чудеса на св. Димитър Солунски. Чудо с епископа на Афригия Miracles of St. Demetrios of Thessalonike. Miracle about the Bishop of Afrigia Чудеса св. Димитрия Солунского. Чудо с епископом Афригии [ff. 93v–97r] (2)
И дроугое чюдо слышите блсвенїи хрстїане. Въ врѣме хрстїанꙿскых ц҃реи бѣше нѣкыи епскпь въ градѣ Афригїи. въ единꙿже д҃нь вълѣзе въ корабль. хоте ити въ Алеѯанꙿдрїу. и единїе продасть епскпу, а другые дарова ст҃му ради д҃шевꙿнаго цп҃сенїа ему. сице сьврьшивь епскпь цр҃ковь с҃тму. слава б҃а и ст҃го Димитрїа.
Чудеса на св. Димитър Солунски. Чудо как спаси Тесалия от глад Miracles of St. Demetrios of Thessalonike. Miracle about how he saved the people in Thessaly from starvation Чудеса св. Димитрия Солунского. Чудо о спасении жителей Фессалия от глада [ff. 97v–99r] (1)
Чюд.г҃. Гладь великь бысть иногда въ вьсеи Ѳеталїи. сицевь гладь ꙗко никогда не вѣдеше сице мѣстные ч҃лци. еже видѣ въ сънѣ, и разумѣше въси ꙗко великы Димитрїе бѣше. иже покрываеть и хранить градꙿ ихь ѿчьство свое.
Чудеса на св. Димитър Солунски. Чудо с мирото, изтичащо от тялото му Miracles of St. Demetrios of Thessalonike. Miracle about how he gave forth myrrh Чудеса св. Димитрия Солунского. Чудо о мироточении [ff. 99r–101r] (1)
Чюд .д҃. По съмрьти ст҃го великомчника Димитрїа. хоте его б҃ь прославити въ вьсѣмь мирѣ. прооуготовавь се, изыде мѵхро ѿ тѣла его. и тогда иде пакы въ ѡбытѣль свою, гл҃ющи въистину великъ есть ст҃ыи Димитрїе.
Чудеса на св. Димитър Солунски. Чудо как излекува Мариан Miracles of St. Demetrios of Thessalonike. Miracle about how he healed Marianos Чудеса архангелов Михаила и Гавриила. Чудо об излечении Мариана [ff. 101r–101v] (1)
Чюд.е҃. И въ Авлѡнѣ бѣ нѣкто господин Марїань именем. елꙿмажа недуговавь тежꙿцѣ. елико ꙗко възеть масла ѿ канꙿдило ст҃го, и помазавь его и по сих исцѣле.
Чудеса на св. Димитър Солунски. Чудо за изгарянето на пратениците на цар Юстиниан Miracles of St. Demetrios of Thessalonike. Miracle about burning the envoys of the Emperor Justinian Чудеса св. Димитрия Солунского. Чудо о сожжении послов царя Юстиниана [ff. 101v–102v] (1)
Чюд .з3҃. Великыи ц҃рь Иоустинїань. съвѣща нѣкогда възети ѿ мощи ст҃го имѣти ѥ въ ѡс҃щенїе и д҃шевꙿнаго сп҃сениїа. и тькꙿмо пръсть възеше ѿ гроба его и ѿнесꙿше ц҃ру. повѣдующе прѣславꙿное чюдо еже видѣше.
Чудеса на св. Димитър Солунски. Чудо как спаси Солун от славяните Miracles of St. Demetrios of Thessalonike. Miracle about how he saved Thessaloniki from the Slavs Чудеса св. Димитрия Солунского. Чудо о спасении Солуни от славян [ff. 102v–104r] (1)
Чюд .з҃. ѡ сѳлавинех Ѿ сицевых оубо чюдесь с҃тго, и ѿ иных мнѡжаишїихь бывающїих повъсегда. сътицаашесе мирь на въсако лѣто ѿ ѡкрьстных весѣх, и ѿ иных градѡвь. елико многащи избашль ихь ѿ плѣнѥнїа. и ѿ съмрьтоносїе, и ѿ глада, и ѿ инѣх нахожденїи.
Чудеса на св. Димитър Солунски. Чудо как спаси Солун от аварите Miracles of St. Demetrios of Thessalonike. Miracle about how he saved Thessalonike from the Avars Чудеса св. Димитрия Солунского. Чудо о спасении Солуни от аварцев [ff. 104r–106r] (2)
Чюд .и҃. Иногда же шдьше аврары злы рѡдь, поразити Солунь. бѣше же тогда царь Костанꙿтина града Маврикїе. егоже оубить тѵхрань Фока. ꙗко сказьвь и послѣди самь с҃тыи. и ѿгнавь ѿ Солунь безꙿбожꙿных аварь. съ великыим укором и страхѡм.
Чудеса на св. Димитър Солунски. Чудо за човека, който крадеше свещите от гроба на светеца Miracles of St. Demetrios of Thessalonike. Miracle about the man who stole the candles from the tomb of a saint Чудеса св. Димитрия Солунского. Чудо о человеке, укравшем свечи от гроба святого [ff. 106r–107v] (1)
Чюд .ѳ҃. с҃тго Димитрїа И дроугое чюдо слышите м҃лю вы блсвенїи хрстїане. Въ храмѣ ѡномь ст҃го великомчника Димитрїа. въ оно врѣме бѣ нѣкто ч҃лкь Ѡнисифорь именем. иже имѣше сицево прилежанїе, палити и гасити свѣщїе иже приношааху хрстїане на гробѣ ст҃го. и ина знаменїа мнѡгаа сътворивь. ихꙿже ес мнѡго повѣдати. ѡбаче едино еще реку. и сице съврьшу слово въ славу б҃жїю.
Чудеса на св. Димитър Солунски. Чудо за срещата му с епископа на Лариса Ахил Miracles of St. Demetrios of Thessalonike. Miracle about his meeting with Achilles, the Bishop of Larissa Чудеса св. Димитрия Солунского. Чудо о встрече с Ахиллом, епископом Лариса [ff. 107v–109r] (1)
Поврѣмени егда хотѣаше б҃ь прѣдати Солунь въ руце агарѣнѡм. гредуще нѣцїи бл҃гочъстивы хрстїане ити въ Солунь, въ д҃нь праздника ст҃му. непрѣиде единь мсць. и прїеше агарѣне Солоунь. подобнѣ и Ларись.
Поучение за ползата да се чете за мъчението и чудесата на св. Димитър Солунски Sermon on the benefits of reading the martyrion and miracles of St. Demetrios of Thessalonike слово о пользе почитания мученичества и чудес св. Димитрия Солунского [ff. 109r–110r] (1)
Ѿвѣтословїе Се ес мчнїе и чюдеса ст҃го Димитрїа, блсвенїи хрстїане. ꙗкоже слышасте въ малѣ и въкратцѣ. подобно ес и намь слышещїимь мчниїа ст҃ыхь. и мы сподбимꙿсе црст нбсному. его же боуди въсѣмь намь получити ѡ Х҃ѣ Ис҃ѣ истиннѣмь. б҃з3ѣ нашем. емуж подбаеть въсакаа слава чсъ и покланꙗнїе, ѡ҃цу и с҃ну и ст҃му д҃ху. аминь.
Житие на св. Георги Vita of St. George Житие св. Георгия [ff. 110v–133v] (8)
Мчнїе ст҃го и славꙿнаго великомчника и побѣдоносца Геѡрꙿгїа. Дїѡклитїань римꙿскыи царь поеже прѣети ему недостоинѣстѣму царꙿствїа.. и пръвы бысть въ царѣхь. Сице бысть мчнїе ст҃го ꙗкоже слышасте въкратꙿцѣ, блсвенїе хрстїане. м҃лю же вашу ѡбꙿщую любовь. послоушаите пакы слѡвесь моих въ малѣ. хощу бо повѣдати чюдеса ст҃го великамчника Геѡрꙿгїа, и тако съшрьшу слово.
Чудеса на св. Георги. Чудо за колоната на вдовицата Miracles of St. George. Miracle about the widow’s column Чудеса св. Георгия. Чудо о вдовьем столбе [ff. 133v–135v] (2)
Ѡ стльпѣ вдовые Вь странѣ сѵхрꙿцѣи въ градѣ гл҃ѥмѣмь Рамель. съвѣщаше мѣстии хрстїане съ ц҃ремь, съз3идати цр҃ковь въ име с҃тго велико мчника Геѡрꙿгїа. и сице сътворише и з3ыдчїе, положише его въ десные страны ц҃ркве.
Чудеса на св. Георги. Чудо за сина на Лъв Пафлагонски Miracles of St. George. Miracle about the son of Leo of Paphlagonia Чудеса св. Георгия. Чудо о сыне Льва Пафлагонского [ff. 135v–141r] (1)
И другое чюдо чюдиѣише и прѣславꙿно слышите велико мчника Геѡрꙿгїа Ч҃лкь нѣкыи Лъвь именем, бл҃гочъстивь и бое се б҃а. имѣше же и жену православнѣишу и чстну Ѳеофана именемь. и съсудь ѡнь въдаше его въ храмѣ великаго Геѡрꙿгїа, въ слоуженїе быти ц҃ркви.
Чудеса на св. Георги. Чудо за пържените яйца Miracles of St. George. Miracle about the baked eggs Чудеса св. Георгия. Чудо о печеных яйцах [ff. 141r–143v] (2)
И дроугое же чюдо сладꙿчаише попрѣмного, слышите с҃тго. ꙗже ес радостнѣише и оумилѥнїе много имать и г҃лющимь и слышещим. Въ Пефлагонїи, ꙗже повѣдахѡм мало выше. бѣше храмь с҃тго велико мчника Геѡрꙿгїа. маль соущи и разорень. с҃тму же хотещу обновити се храму его. и ꙗкоже на н҃бси з3вѣзды, ѡвы оубо мало свѣтеть. другые же свѣтлѣишїи соуть. тако ес и въ чинѣ мчничьсцѣмь. съи ес свѣтлѣиши паче лѣтные дънице.
Поучение за ползата от празнуването на светците и мъчениците Sermon on the benefits of celebrating saints’ and martyrs’ feasts Слово о пользе празднования дней святых и мучеников [ff. 143v147v] (1)
Поучителꙿно Мы же ѡ блсвенїи хрстїане. елици спдобихомꙿсе блгдтїю Х҃вою, доспѣти д҃ньшннїи с҃тыи и въсечстныи д҃нь. съ безначелꙿнимь его ѡ҃цемь. и прѣс҃тыимь и бл҃гымь и животворещимь его д҃хомь. ниниꙗ и прсно и въ бесконьчные вѣкы и непрѣходимых вѣковь аминь.
Разказ за монаха Малх, от Патерика Story about the monk Malch from the Paterikon Повесть о монахе Малхе, от Патерика [ff. 148r–152v] (1)
Слово о Малꙿха мнисѣ, како плѣнень быс ѿ страцини Тридесеть пьприщь ѿ Антїѡхїе сирꙿскые бѣше село нарицаемы Маринїа. и въ нѥмꙿже родивꙿшу се сему Малꙿху. и месо ꙗдохь, и млѣко кобилїе пихь. тькмо съхрани ме г҃ь ѿ жены и доселе. слава б҃у избавльшому рекь ѿ толокых бѣдь. прѣстави се въ вѣчꙿныи покои. б҃у нашему слава въ вѣкы аминь.
Поучение за покаянието на св. Йоан Златоуст Sermon on penance by St.John Chrysostom Слово о покаянии св. Иоанна Златоуста [ff. 152v–153v] (4)
Слово Иѡанꙿна Златоустаго ѡ покаанїи Разумѣите братїе, свѣта сего метежь ч҃лчьскаго житїа. трудитꙿсе ч҃лкь и конꙿць его въскорѣ погыбаеть. да се вѣдеще братїе попецемꙿсе 02 д҃шахь наших. въ нас бо ес животь и съмрьть. самовластни бо ни сътвориль ес г҃ь. ему же слава въ вѣкы аминь.
Поучение против пиянството Sermon against drunkenness Поучение против пьянства [ff. 153v–157r] (4)
Слово поученїе къ ц҃рем и кнеꙃем и кь епскѡм и поповом и кь вьсѣм хрстїанѡм еже не ꙋпивати се вином Блсвенїи ѡ҃ца д҃ховꙿнаго ѡ г҃и къ дѣтемь ѡ чеда. вѣдѣти иже ми даль ес б҃ь таланꙿть. егоже хощеть ѿ мене истез3ань быти на страшнѣмь соудищи а иже не послушаеть, то осыждень боудеть съ дїаволом въ вѣчꙿную муку. ѿ нею же да избавитꙿ ныи Х҃ц б҃ь нашь емуж слав вь вѣкы амин.
Разказ за мъжа, който поверил жена си на Богородица Story about the man who entrusted his wife to the Theotokos Повесть о муже, посвятившем жену Богородице [ff. 157r–158v] (1)
Слово ѡ поручивꙿши жену свою с҃тои Б҃ци. Повѣдаше Палади мнихь пришьдꙿшимь намь къ нѥму. ꙗко бѣ нѣкто мужь хрстолюбивь. въ Алеѯанꙿдрїи. и сказа имь въсе и прославише б҃с таковое показавша чюдо. ꙗко с҃псе м҃трь и чедо ѥе, б҃у нашему слава въ вѣкы аминь.
Разказ за човека, който дал дрехата си на бедния Story about the man who gave his clothes to the poor Повесть о человеке, отдавшем свою одежду бедному [ff. 158v–160r] (1)
Слово давꙿшаго ѡдежду свою нищому Ѿць нѣкыи имѣаше двѣ ризѣ. едину нову а другу ветꙿху. и прїиде къ нѥму нѣкто нищь въ зыму и г҃ла ему Х҃с, не печалуи ни тужи егда убо брату тому ѿдаль еси ризу свою. то азь есмь прїель ю. и порадува се мнихь ѡ съмутрени б҃жїи. ему же слава въ бѣкы аминь.
Поучение за онези, които ядат хляб на трапезата, от Патерика Sermon about those, who eat their bread at the table, from the Paterikon Поучение о тех, кто ест хлеб на трапезе, из Петерика [ff. 160r–161r] (1)
Слово ѿ патерика ѡ ꙗдущих хлѣбь на трапезѣ. Повѣдаше един ѿ старць. ꙗко три соуть вещи чрьнꙿцемь честы. къ нимꙿже подобаеть намь съ страхѡмь и трепетѡм и радостїю д҃ховꙿною приступати да въ нас сконꙿчает се реченꙿное. аще ꙗсте аще пїете, аще ли ино что творите. въсе въ славу б҃жїю творите. б҃у нашему слава въ вѣкы аминь.
Поучение за гнева от Григорий Богослов Sermon about anger by Gregory the Theologian Поучение о гневе св. Григория Богослова [ff. 161r–162v] (1)
Слово поученїе ст҃го Григорїа ѡ гнѣвѣ Не дадите братїе мѣсто гнѣву въ себе. занѥже моужь гнѣвливь блгдти б҃жїе не приемлѥть. ѡного посла въ црство. себе же въ бесконьчꙿною моуку. да аще кто оубоитꙿсе да не оудрьжить гнѣва въ себе. б҃у нашему слава въ вѣкы аминь
Поучение на светите отци да не обиждаме вдовици и сираци Sermon of the holy fathers not to insult widows and orphans Поучение святых отцов да не обижают вдовы и сироты [ff. 162v–163r] (1)
Слово с҃тых ѿць неѡбидѣти вдовицу и сироти Ц҃рь ли еси или кнез3ь или воевода или соудїа то помисли ѿ коего еси власть прїель. и млстиви будѣте къ маломощним да и б҃ь млстивь будеть вамь. ему же слава вь бѣкы амин.
Поучение за това, че е недостойно да се излиза от църква преди края на службата Sermon against leaving the church building before the end of the liturgy Слово о том, что не подобает уходить из церкви до окончания службы [ff. 165r–166v] (2)
Слово како недостоить езити ѿ цр҃кве прѣжде ѿпуста Иже древлѥ бысть. се повѣда намь нѣкто ѿ вѣрꙿных. бѣ мужь нѣкыи б҃гобоазнивь. имѣаше же с҃на единорпдꙿнаа. и быс въ странѣ тои гладь крѣпꙿкь съврьшенѣ же бывꙿши бжствнѣи служꙿби въ цр҃ковь. и онь поиде тамо. онꙿже главу изьмь даде ю ему
Чудо на св. Мина за евреина, който се покръстил Miracle of St. Menas about the Jew who was converted Чудо св. Мины о крестившемся еврее [ff. 167r–168v] (3)
изидоста ѡба из цр҃кве. и бывшима же имь на поути. смете се конь подꙿ хрстїанинѡм и сьврьже его долу. плаче се грѣхѡвь своихь прѣстави же се въ покаанїи полоучивь ѡставлѥнїе. съ стымь мчникѡм Миною. б҃у нашему слава въ вѣкы аминь.
Разказ за жената, която закла двете си деца заради мъж Story about the woman who butchered her two children because of a man Повесть о жене, убившей двух детей ради мужа [ff. 168v–171r] (1)
Слово ѡ женѣ заклавꙿши двѣ чеда своа мужа ради Повѣдаше мнихь Паладїе гл҃ѥ. ꙗко слышахь ѿ нѣкоего корабꙿника гл҃юща. ꙗко единою пловещуми по мору въ корабли и имѣху мнѡгы нарѡдь въноутрь. великы же корабль поплу строино , и три дни посемь плувещу. и прѣидохѡм еже не бѣхѡм прѣшли за е҃и҃ д҃ни. б҃оу нашему слава въ вѣкы аминь.
Разказ за човека, който възкръсна Story about a man who rose from the dead Повесть о воскресшем человеке [ff. 171r–174v] (1)
Слово како въск҃рсе нѣкы чл҃кь. Не оумльчю бывꙿшее блгдти б҃жїе нарѡдь чл҃чьскыи. нелъжꙿно бо рече, не хощу съмрьти грѣшнику нъ ѡбращенїе и животь. и ѿшьствїе ѿ зде. видѣвꙿше же се достовѣрныи ѡ҃ци. и повѣдаше намь сп҃сенїа ради. б҃у нашему слава въ вѣкы аминь.
Поучение за четенето на книги от Йоан Златоуст Sermon about how to read books, by John Chrysostom Поучение како читать Иоанна Златоуста [ff. 174v–176r] (1)
Слово ст҃го Іѡанна Злтѵго како не лѣнити се чьсти книгы Мнѡз3ы непрочитанїемь бжствных писанїи. съпрьваго поути съвратишес, и заблоудивꙿше погыбоше.ини же и книги прочитающе, невъврьшень имѣху разумь ихꙿже послушающе и сътворить реч на. получить жизнь вѣчꙿную и съ ц҃тыми веселитꙿсе ѡ Х҃ѣ И҃сѣ г҃и нашем емуж слав въ бѣкы амин.
Поучение към онези, които казват, че няма ад от Йоан Златоуст Sermon for those who say that Hell does not exist, by John Chrysostom Поучение Иоанна Златоуста тем, кто говорит, что ада нет [ff. 176r–179r] (1)
Слово второ Іѡанна Златоустаго иже гл҃ють ꙗко нѣсть грѣшним мука Како оубо братїе оубѣжимꙿ моукь зло твореще. или како гл҃ѥте ꙗко млстивь ес б҃ь и не мучить грѣшных хрстїанꙿскаго рѡда д҃ тысуще лѣть минувꙿше содомлꙗнь съгорѣнїе. и до сего д҃не димитꙿсе на страхь грѣшꙿнимь. б҃у нашему слава въ вѣкы аминь
Житие на св. Андрей Юродиви, извлечение. За мъртвата девица Vita of St. Andrew the Fool, excerpt. About the dead maiden Житие св. Андрея Юродивого, фрагмент. О мертвой деве [ff. 179r–182r] (1)
Слово Анꙿдреа Уродиваго ѡ нѣкои дв҃ци оумрьшои По д҃нехꙿже нѣкых, оумрѣть дъщи нѣкоего ѿ велꙿмужь. бѣ же ѡтроковица д҃вьствующи и быше добродѣтелныи ѡбычаемь и дѣлом. поминааше же и бл҃женꙿнаго Анꙿдреа прореченїа, и чюдеса славѣше б҃а.
Житие на св. Андрей Юродиви, извлечение Vita of St. Andrew the Fool, excerpt Житие св. Андрея Юродивого, извлечение [ff. 182r–188v] (6)
Тогожде Анꙿдреа Единою же ходещу бл҃женꙿному Анꙿдреюпо стьгнамь града. прїиде на мѣсто гл҃ѥмое Ставрїѡ. и ѡбрѣте нѣкоего мниха ѿ съна же възьбнувь, и мнѡжае оутврьдивꙿсе на д҃ховꙿное дѣло. и бл҃годаренїе выну б҃ви приносе. и угоднику его Анꙿдрею.
Житие на св. Андрей Юродиви, извлечение Vita of St. Andrew the Fool, excerpt Житие св. Андрея Юродивого, извлечение [ff. 188v–193v] (6)
Инꙿна повѣсть чюдꙿнѣиша Прочее же къ сему слыши. нѣкыи ѿ с҃тыхь старꙿць великь, и прозорꙿливь. прѣвьзьшьдь бѣсѡвꙿскаа искоушенїа сице и посилаеть его тамо. аще бо оумреши безь покаанїа работа е дїаволу. мнѡгоѡбразными различными грѣхы
Поучение за милостинята Sermon about charity Поучение о милостыне [ff. 194r–194v] (3)
быти мнѣх гл҃ѥмаа ѿ ст҃го старца м҃нѣвь бо азь на нбси быти Х҃а, ѡдесную ѡ҃ца. и како на земли ѡбрѣщетꙿсе, ꙗко да възметь что иже оубогым даема и надѣю се мьздовъзданїе сп҃сенїе творещаго. мнѡгыми различꙿными нꙿравы. б҃у нашему слава въ вѣкы аминь.
Разказ за отец Макарий Велики Story about Makarios the Great Повесть о Макарии Великом [ff. 194v–195v] (3)
Ѡ ѡ҃ца Макарїа Великаго Повѣдааху старꙿци ѡ ѡ҃ци Макарїи Вѣлицѣмь ꙗко нѣкогда ходещу ему по поустини. ѡбрѣте на земли лежещу главу чл҃чю а познавꙿшеи б҃а и заповѣды его слышавꙿшеи. и пакы ѿврьгоше се его, ты соуть сущеи подꙿ нами и мучеще се тамо