Prayer-book, National Library, Sofia, No. 621, 17th c., beginning Dilyana Radoslavova Anisava Miltenova Andrej Bojadžiev Institute of Literature Sofia 07 November 1995 RC-DR621NBKM

The intellectual content of this file is copyrighted by the creators under the Creative Commons Attribution-No Derivative Works 3.0 under legislation in Bulgaria. In short, you could download and disseminate information, but you are not allowed to alter, transform, or build upon the works on this section of the site. All reuse or distribution of this work must contain somewhere a link back to the URL http://www.ilit.bas.bg/repertorium/

Цонев 1923: 129–132 Христова и др. 1982: No. 517 English Bulgarian Old Slavic prayer-book prayers rites

In the context of this project, private URIs with the prefix "bib" point to bibl elements in the project's bib.xml file.

 Edit elements according to new schema. Addition of notBefore and notAfter attributes in element <origDate> euchologion Bulgaria Sofia National Library 621 621 83 Unclear 285 205 145 155 101 New, on some places, with Arabic numerals 14 quires of 8 folia, except for Quire 1 – 6 folia, Quire 36 – 7 folia 6 8 7 Original (from а҃ – лѕ҃); the serial numbers are marked on first recto folio and on last verso folio of each quire in the middle of the bottom margin or in the middle of the outer half of the bottom margin The end of the MS is missing; the folia were cropped when the MS was rebound; the corners of the folia are damaged Dark brown with yellowish shadow There are 207 large initials: in Balkan braided style, some of them with stylized little serpent head or with zoomorphical motifs (ff. 249r, 252r, 245r, 2449v) and anthropomorphical motif (f. 92r); large red initials from new-Byzantine type, some of them with simple floral motifs (ff. 25r, 30v, 36v, 37r, etc.), with richly floral compositions (ff. 7r, 120r, 245v, etc.) and one anthropomorphical Ѡ Old, but not original binding – wooden panels covered with ornamented leather; on the front cover shouldered with floral border – stamped depicting the Crucifix and the Theotokos, St. John the Apostle and St. Mary Magdalene; on the back cover – stamped drawing "The Madonna with the Infant" within a frame of floral motifs inside front cover види се, че е написана таѧ кннига въ времето на царь Іоан Шишманъ. Познава цѧ по нѣкои молиттви, които се ннамират въ неѧ куга се нападали турцитѣ на българската земѧ. Царь Іѡань са споменува на нѣколко места въ речените молитви. Писахъ свѧщенникъ Манчо И. Джуджовъ въ гр. Панагюрище іѧъь г. септемврїхи іѵи. f. 1r пашо f. 267r види се таѧ книга е писана кугато нападали турцытѣ Българїа. Свѣщенник Манчо Джуджовъ. f. 271v попъ Манчо Джуджовъ забележилъ f. 277r таѧ сбѣлѣжка написахъ Свѣщ. Манчо Джуджовъ 2r–385v anonymous 3, of artistic quality; the hand is similar to the one of Priest Vasilij from the Teteven Monastery of St. Elijah (Prayer book No. 54 from the Church-Historical and Archival Institute, Sofia) Resava orthography, on some places – nasals; traces of Middle Bulgarian antigraph Contains various rites and prayers Bulgarian Middle Bulgarian начело молитвьныку 2r–12v Чинопоследование на водосвет Rite of the blessing of water Чинопоследование водосвятия 1 August The beginning of the text (first three folia) is missing мсца августа. а҃ д҃нь. происхожденїе чстнаго и животворещаго крста. сы рѣч ос҃щенїе водѣ 12v–13v Чинопоследование на освещаване на нов дом Rite of blessing of a new house Чин освящения нового жилища чинь бываемыи на блсвенїе новому храму 13v–15v Молитви над бабина вода Prayers over the midwife’s water Молитвы над бабьей водой This text contains three prayers млтва бабѣ коꙗ прїемлѥть отроче въ час рожденїа. ѿ мт҃ре 16r–18v Молитви над родилка на третия ден Prayers for women on the 3rd day after childbirth Молитва над роженицей на 3-й день This text contains three prayers мл҃твы женѣ въ третїи д҃нь по рожденыи 18v–21v Молитви над родилка на 40-тия ден Prayers for women on the 40th day after childbirth Молитва над роженицей на 40-ой день This text contains three prayers мл҃твы женѣ. по м҃. д҃нїи 22r–40v Чинопоследование на кръщение Rite of baptism Чинопоследование святого крещения послѣдованїе еже сътворити отроче оглашено и крстити то 41r–42r Молитва за умиване на новопокръстен на 8-ия ден след кръщението Prayer for the ablution of the neophyte on the 8th day after baptism Молитва на омовение новокрещенного на 8 день по крещению млтва по еже омити новопрос҃щен'наго, въ и҃ д҃нь по кр҃щенїи 42r–43v Чинопоследование на обручение Rite of engagement Чинопоследование обручения послѣдованїе бываемое обрученїю 43v–53r Чинопоследование на венчание Rite of nuptials Чинопоследование венчания чинь вѣньчаню 53r–57v Чинопоследование на венчание на второбрачни Rite of nuptials for those concluding a second marriage Чинопоследование венчания для второбрачных чинь вѣнчанїю второбрачным 57v–67v Чинопоследование на изповед Rite of confession Чинопоследование исповеди чинь исповѣданїа хотеи каати се грѣхобь своих 67v–73r Чинопоследование на братотворение Rite of becoming brothers by choice Чин братотворения чинь братотворенїа 73v–114r Чинопоследование на маслосвет Rite of the anointing of the sick Чинопоследование елееосвящения послѣдованїе с҃тго масла сы рѣч маслос҃щенїа 114r–118v Чинопоследование на изход души Rite of the departure of the soul Канон на исход души послѣдованїе на исход' д҃ши егда изнемагаеть брат 119r–156v Чинопоследование на опело и погребение на мирянин Funeral rite for lay persons Чинопоследование отпевания и погребения мирянина послѣдованїе погрыбанїе мыр'скым чл҃кѡм 156v–161v Чинопоследование на опело и погребение на младенец Funeral rite for children Чинопоследование отпевания и погребения ребенка чинь погрыбанїа младеньческаг 161v–169r Чинопоследование на опело и погребение през Светлата седмица Funeral rite for Easter week Чинопоследование отпевания и погребения в Светлую (Пасхальную) Седмицу Easter Week подобаеть вѣдѣти аще кто прѣставит' се на с҃тое въскреснїе или. въ которы д҃нь свѣтлые недли. до недлю ѳомины 169r–180r Чинопоследование над коливо за умрели Rite over koliva (boiled wheat) for the deceased Чинопоследование над коливом умерших чинь бываемы над коливѡм оусоп'шим 180r–183r Чинопоследование на причестяване на тежко болен Rite of communion for a seriously ill person Чинопоследование пострижения тяжелобольного чинь ег'да случит' се въскорѣ вел'ми бол'ному. дати причестїе 195r–211r Молитви различни "на всяка потреба" Assorted prayers for various needs Молитвы разные на всякую потребу This text contains 18 prayers молитвы различн'ые на въсаку потрѣбу Молитва на Рождество Христово Prayer for the Christmas office Молитва на Рождество мл҃тва на рождъство х҃во с҃ѡмь и д҃хомь влдко г҃и б҃е нашь въседръжителю. рождеи се ѿ дв҃це марїе. въ вѵхѳлѣмѣ іоудеистѣмь Молитва над върбови клонки на Цветница Prayer over willow twigs on Palm Sunday Молитва над ветками ивы на Вербную неделю млтва въ недлю цвѣтоносну над връбїи іереи г҃лѥт г҃у пом г҃и въседръжителю, сказавыи ков'чгѡм образь цр҃ков'ныи Молитва на Въскресение Христово Prayer for the Easter office Молитва на Воскресенье Христа млтва на въскреснїе х҃во г҃у пом҃лим' се влдко г҃и б҃е нашь сподобивыи нас прѣити врѣме чстнаго и бжсетьнаго поста Молитва над месо на Пасха Prayer over meat at Easter Молитва над мясом на Пасху млтва над месѡм и над сирѡм на с҃тую пасху г҃у пом҃лим' се. единородныи с҃не б҃жїи, показавыи оученикѡм славу своего бжства Молитва за благославяне на квасен хляб Prayer for blessing over the Artos Молитва на благославление артоса мл҃тва на блсвенїе ар'туса радостїю и веслїемь прославимь въскрсьшаго б҃а нашего Молитва за начупване на квасен хляб Prayer for breaking the Artos Молитла на раздробление атроса мл҃тва на прѣлом'лѥнїе артуса г҃и б҃е нашь, иже въ аплъском съмотренїи твоемь блсви петь хлѣбь и двѣ рибѣ Молитва преди построяване на нов дом Prayer before building a new house Молитва перед построением нового дома мл҃тва вънѥг'да начеты храмину здати г҃лѥт іереи. блсвень б҃ь нашь. трис҃тое. и по ѡ҃че нашь. ꙗко твое ѥс црство. таж троп д҃ню и бо. по сем. г҃у пом҃лимсе и мл сїю. велми б҃же въседръжителю, сътворивыи нбса разумомь таже слав и н҃нꙗ г҃и пом҃луи гщ. г҃и. г҃и блсви и ѿпус д҃нѥв'ны. Молитва над нов кладенец Prayer over a new well Молитва над новым колодцом мл҃тва над новым кладен'цемь попь. блсвень б҃ь нашь. таже трсое по ѡ҃че нашь. троп д҃нѥв'ны и бо г҃у пом и мл, сїю. вел'ми: ѕиждителю водам и съдѣтелю въсѣмь слав и н҃нꙗ г҃и пом҃луи гщ. г҃и блсви. таж. и ѿпус д҃нѥв'ны. Молитва над осквернен кладенец Prayer over a contaminated well Молитва над оскверненным колодцом мл҃тва ег'да аще что въпадеть сквръно въ кладенець достоить пръвѣе из'врѣщи оно въпадшее вънь скврън'ное. исчръпати м҃. вѣдрь и из'лїати вънь. и въжещи три свѣщи около. и покадивь окрсть. таж попь г҃лѥт блсвень б҃ь нашь. таже трстое. по ѡ҃че нашь. ꙗко твое ѥс црство. посемь тро$пры д҃нѥв'ны. таже г҃у пом҃лим' се и г҃лѥть мл҃тву сїю вел'ми б҃же великыи и див'ныи. иже неизречн'но бл҃гостинѥю. и богатымь промыслѡм строеи чл҃чъскы животь и въливаеть въ кладенець воду ѿ с҃тых б҃гоꙗвлѥнїи. и пїеть пръвѣе попь ѿ неѥ, и по нѥм людїи. таже чстнѣишую херувїм. слав и н҃нꙗ г҃и пом҃луи. гщ. г҃и блсви и ѿпус д҃ню Молитва над осквернена храна, 1 Prayer over spoiled food, 1 Молитва над оскверненной пищей, 1 мл҃тва аще въпадеть цто сквръно въ съсудь вина или масла или медь достоить въпадшее из'врѣщи вънь. и инь съсудь омивше чисть. и из'вънтрь оуду, и извънѣ. и покадивь крстаобразно. и въливает воду ѿ с҃тых б҃гоꙗвлѥнїи, гщ. и тако прѣливаеть вино или масло или медь. въ тъи съсудь чистыи. г҃лѥт поп. блсвень б҃ь наш трстое и по ѡ҃че наш троп д҃нѥв'ныи и бо. посем. г҃у пом, таж г҃лѥт, мл сїю над съсудом с҃тыи влдко г҃и і҃се х҃е б҃е нашь. иже твоим бл҃гооутроб'нымь на землю пришьствїемь. въсаку нечистоту вражїю оупраз'днивь и тако въкушаеть пръвѣе поп. потом прочїи чл҃ци. и тако г҃лѥт. чстнѣишею херувїм. слав и н҃нꙗ г҃и пом҃луи и ѿпус д҃ню. зри подобаеть вѣдти тебе ѡ с҃щен'ниче испитовати добрѣ о семь. аще будеть раз'гнило се въпадшее въ вино. или въ масло, или въ медѣ или въ прѣсолы, или въ тур'шїи или въ ком'босѣ. ник'то же да не въкусить ѿ ихь прѣжде речн'ных. нъ да пролѣеть' се и въ прпранїе чл҃комь да будеть Молитва отпустителна над човек, дал обет да пости Prayer of forgiveness for someone who has given a vow of fasting Молитва отпустительная человеку, давшему обет поститься мл҃тва о еже себе заклеше постити се на нѣколико лѣта не подобаеть имь без' сїю мл҃тву пос оставити. нъ приходить въ цр҃ковь къ с҃щен'нику. и с҃щен'ник над ним ничто же г҃лѥт тък'мо г҃у пом҃лим' се и м҃тву сїю вел'ми б҃же страшныи, и чл҃колюбивыи. сил'ныи и млсрдыи Молитва отпустителна за всяка клетва Prayer of forgiveness for any sort of vow Молитва отпустительная на всякую клетву мл в҃. раздрѣшена на въсаку клетву влдко г҃и б҃е въседръжителю иже сп҃сенїа ради роду чл҃чъскаго, съниде на землю Молитва против всякакво оскверняване Prayer against any kind of contamination Молитва против всякого осквернения мл҃тва ѿ въсакые сквръны г҃и б҃е нашь, единь бл҃гыи цл҃колюб'ць. единь с҃ть и на с҃тых почиваеи Молитва над абортирала жена Prayer for a woman who has miscarried Молитва над женщиной, у которой случился аборт мл҃тва женѣ егда извр'ъжеть отроче г҃лѥт іереи. блсвень б҃ь нашь. трстое. и по ѡ҃че нашь. ꙗко твое ѥс црство. таж троп д҃ню и бо. посем г҃лѥт г҃у пом и мл҃тву сїю велми влдко г҃и б҃е нашь, рождеи се ѿ с҃тые б҃це и прсно д҃вы м҃рїе. и въ ꙗслѣх ꙗко же отрочищь въз'легы таж слава и н҃нꙗ г҃и пом гщ. г҃и блсви. и ѿпус. д҃ев'ныи Молитва над осквернен съд Prayer over a polluted vessel Молитва над оскверненным сосудом мл҃тва над оскврънш'им' се съсудѣ іереи г҃лѥт, блсвень б҃ь нашь трстое и по ѡч наш троп. д҃нѥв'ны и бо таж г҃у пом҃лим' се и мл҃тву сїю вел г҃и б҃е нашь, рекыи връхов'ному апслу своему петру. въ съсудѣплащанич'нѣмь. нечистому и скврън'ному въсему чисту быти слав и н҃нꙗ г҃и пом҃луи гщ г҃и блсви и ѿпус Молитва за водосвет Prayer for the blessing of water Молитва на водосвятие мл҃тва ос҃тити воду въ крат'цѣ іереи г҃лѥт. блсвень б҃ь нашь. таж трстое. и по ѡ҃че нашь. троп д҃нѥвы и бо. по семь. г҃у пом и мл сїю велми б҃е велико имениты, твореи чюдеса им'же нѣс числа слав и н҃нꙗ. г҃и пом҃луи гщ, г҃и блсви и ѿпус Молитва над осквернена храна, 2 Prayer over spoiled food, 2 Молитва над оскверненной пищей, 2 млтва над осквръннш'им' се брашнѣ г҃лѥт іереи блсвень б҃ь нашь. таж трстое. и по ѡ҃че нашь. ꙗко твое ѥс црство. троп д҃нѥв'ны и бо. по семь. г҃у помлим' се и млтву сїю велми г҃и і҃се х҃е б҃е нашь. заповѣдавыи връхов'ному апслу твоему петру . видѣнїем и гласѡм слав и н҃нꙗ г҃и пом. гщ г҃и бсви. и ѿпус д҃неви Молитви над ново вино Prayers for new wine Молитвы над новым вином млтва блсвити винно кыпѣло попь. блсвень б҃ь нашь таже трстое. и по ѡ҃че нашь. ꙗко твое ѥс црство. по сем тропре въскрсны осмыим гласѡм Молитви над ново вино. Молитва над ново вино, 1 Prayers for new wine. Prayer for new wine, 1 Молитвы над новым вином. Молитва над новым вином, 1 и покадить вино, г҃лѥт г҃у пом҃лим се мл҃твы сїе велегласно г҃и і҃се х҃е прѣложивыи воду въ вино. въ кана галилеисцѣи брацѣ Молитви над ново вино. Молитва над ново вино, 2 Prayers for new wine. Prayer for new wine, 2 Молитвы над новым вином. Молитва над новым вином, 2 и мл҃тва втора томуж'де г҃и бл҃гы чл҃колюбче призри на вино сїе, и на причещающих' се ѿ нѥго таж чстнѣишую херувїмь. слав и н҃нꙗ, г҃и пом҃луи гщ. г҃и блсви 201v–202v Тропари и богородични за дните от седмицата Troparia and theotokia for the days of the week Тропари и Богородичны по дням недели тропаре и б҃городичны пѣз недлю 203r–215v Чинопоследование на Велик водосвет Office of the great blessing of water Чинопоследование водосвятия (водоосвящения) Epiphany чинь бываемы на с҃тое б҃гоꙗв'ленїе 216r–263r Чинопоследование на опело и погребение на свещеник Funeral rite for clerics Чинопоследование отпевания и погребения священника чинь погрыбанїю с҃щеника 263v–274v Чинопоследование на литии на Господските празници Rite of processions on dominical feasts Чинопоследование литии на Господские праздники чинь бываемы изношенїе литїи въ праздникы господскые 212v–213r Отпусти за дните от седмицата Dismissals for the days of the week Отпусты на дни недели ѿпусте прѣз недлю 276r–280v Правила епитимийни Penitential rules Правила епитимийные правилѡ изложено лъгьчаише по іѡан'ну постнику. еже не подобает ни мало что оставити. или простити. нъ въса да постить каеи се съ поклоны сухоꙗденїем по ед'нущь на д҃нь 280v–282r Правила за степените на сродство и за законните бракове Rules on the degrees kinship and on lawful weddings Правила о степенях родства и законных браках ѡ различїи съродства. и о брацѣхь законѡм. заповѣдїи с҃тыхь ѿць 282r–285v Молитви разрешителни, четени от архиерей или духовен отец Prayers of absolution, read by an archpriest or spiritual father Молитвы разрешительные, чтимые архиереем или духовным отцом мл҃тва юже г҃лѥт ар'хїереи или д҃хов'никь прощену, за грѣхы въсе. вол'ные и невол'ные, и въсаку клѣтву, и заклианїе. и въсегда пречещати се прчстыих таинь 285v Правило за покаянието Penitential rule Правило покаяния (Покаянный канон ?) правило о покаанїи 17th c., beginning